Bugün 21 Nisan---2. Bölüm ---
Bugün 21 Nisan---2. Bölüm ---


23 Nisanın Milli Egemenlik yanında aynı zamanda nasıl çocuk bayramı haline geldiğini anlatacaktım.

1877-1878 Osmanlı- Rus Savaşının( 93 Harbi ) Osmanlı devletinde meydana getirdiği tahribatın en acı faturasını maalesef çocuklar ödüyordu. Bu savaşlar, savaşlardan sonra yaşadıkları topraklardan göç etme zorunda kalma pek çok çocuğu  annesiz, babasız  bırakmıştı. İşte bu soruna el atmak amacıyla 1908 de ilk kez Kırklareli ilimizde Himaye-i Etfal Cemiyeti ( Çocuk Koruma, Esirgeme ) adıyla bir dernek kuruldu ve bu dernek faaliyetlerini 1912-1913 Yıllarına  kadar yani Balkan Savaşlarına kadar sürdürdü. Ancak bu cemiyet parasızlık ve diğer başka sebeplerle pek de başarılı olamadı.

1917 de İstanbul’da bir kez daha aynı adla açıldı cemiyet.

1. Dünya Savaşı nedeniyle cephede savaşanların çocukları ile kaybedilen topraklardan Anadolu’ya göç eden ailelerin kimsesiz ve yoksul kalan çocuklarına bakmak amacıyla İstanbul Firuzağa’da 100 kapasiteli çocuk misafirhanesi açarak işe başladı. 17 Ocak 1921 tarihli bir padişah iradesi ile kamu yararına çalışan bir cemiyet olarak kabul edildi.

İstanbul Himaye-i Etfal Cemiyeti çalışmalarını yürütürken, derneğin kurucularından bir kısmı Milli Mücadele’ye katılmak üzere Ankara’ya gidince TBMM hükumetinin kurulduğu ve yeni devletin inşa edildiği dönemde Ankara’da yeni bir Himaye-i Etfal Cemiyeti kuruldu.

Bu cemiyetin Ankara’da kurulduğu tarih olan 30 Haziran 1921 tarihi de böylece ileride Çocuk esirgeme Kurumu olacak olan derneğin kuruluş tarihi olarak kayıtlara geçti.

Bu cemiyet kuruluş yıllarında oldukça sıkıntılar yaşadı zira ülke bir savaşın içindeydi ve böyle bir ortamda derneğe yapılan bağışlar oldukça yetersizdi. Hatta bu sebeple derneğin kurucularından  doktor Fuat Bey ( Fuat Umay ) Amerika’ya gitmişti.

Amerika’daki bu çalışmalar sonunda, memlekete gönderilen paranın miktarı bir milyon Türk lirasının üstündeydi ve bu para sadece Amerika’da yaşayan Türklerin bağışları olmayıp aynı zamanda başta Suriyeliler olmak üzere diğer Müslüman ülkelerden olup ABD de yaşan insanların bağışlarıydı.  Ankara’da Himaye-i Etfal Cemiyetinin meydana getirdiği ilk çocuk sarayları, bakımevleri, hastane, çocuk yuvaları Amerika’daki işçilerin gönderdikleri paralarla kurulmuştu. Ancak Yurt dışı gibi yurt içini de harekete geçirmek gerekiyordu. İşte bu noktada 23 Nisan Bayramı iyi bir fırsattı.

TBMM, 23 Nisanı Milli Bayram ilan edince Himaye-i Etfal Cemiyeti  böyle bir günde gelirlerini daha da fazla artırmak için faaliyetlerine hız verdi. Mesela 23 Nisan 1923 de Himaye-i Etfal Cemiyeti Pulu hazırladı. 23 Nisan 1924 de Hakimiyet-i Milliye gazetesinde ‘’ Bugün Çocukların rozet bayramıdır’’ Başlıklı bir yazı yayınlattı ve rozet satışı yapıp derneğe para topladı. 23 Nisan 1926 da ise yine aynı gazetede ‘’ 23 Nisan Türklerin Çocuk Günüdür’’ Başlığı altında bir yazı yazılmıştı cemiyet tarafından. Yani cemiyet 23 Nisan Bayramını aynı zamanda çocuk bayramı havasına sokmuştu. 1927 yılının 23 Nisanı yaklaşırken de 23 Nisanı Çocuk günü ve bayramı olarak ilan etmişti.

Himaye-i Etfal Cemiyetinin düzenlediği 1927 yılının 23 Nisan etkinlikleri doğrudan doğruya Mustafa Kemal Atatürk’ün himayelerinde yapıldı. Yani artık bu olay Mustafa Kemal Atatürkteydi. O yıl yapılan etkinlikler sırasında Cumhurbaşkanı arabalarından birini çocuklara tahsis etti ve Cumhurbaşkanlığı Bandosu Çocuk Sarayında konser verdi.  Cemiyet 23 Nisan Çocuk Bayramının ülkede yaygınlaştırılması ve çocuk konusuna dikkatlerin çekilmesi amacıyla 1929 yılında 23 Nisan -30 Nisan haftasını çocuk haftası ilan etti. Cemiyetin bu kararı Mustafa Kemal Atatürk’ün de hoşuna gitti ve bu bayramı çocuklara armağan ettiğini ifade etti. Ancak 23 Nisan henüz resmi olarak Çocuk Bayramı değildi.

Himaye-i Etfal Cemiyetinin ilan ettiği 23 Nisan Çocuk Bayramının devlet töreni şeklinde kutlanması ise 1933’te başladı. 23 Nisan günü Atatürk çocukları makamında kabul etti. Atatürk’ün bu davranışından sonra diğer devlet adamları da çocukları makamlarında konuk ettiler ve koltuklarını 23 Nisan günü çocuklara devretmeye başladılar. Böylece koltukların devri gelenekselleşti. Yine bu tarihten itibaren stadyumlarda beden hareketleri gösterileri yapılmaya başlandı. Böylece 23 Nisan devlet ve milletin ortak malı haline gelmeye başladı. 



Bununla beraber 27 Mayıs 1935 tarihinde Milli Bayramlar ve Genel Tatiller Hakkında  çıkarılan kanunda 23 Nisan sadece Milli Hakimiyet Bayramı olarak nitelendi. Kanuna Çocuk Bayramı eklenmedi.Yani ordada hem Milli Egemenlik hem de çocuk bayramı olarak kutlanan bir bayram vardı amabu bayramın resmiyetteki adı sadece ‘’ Milli Hakimiyet bayramı’’ idi.


1970’li yıllara gelindiğinde 23 Nisan Çocuk Bayramı millete mal olmuş bir bayram haline geldi. Meclis başkanlığının izni ile Mecliste düzenlenen törenlere çocukların da katılması kararlaştırıldı. 1980 yılında ise bütün vilayetlerden gelen çocukların katılımı ile Ulusal Çocuk Parlamentosu oluşturuldu. Aynı yıl TRT törenlere komşu ülkelerden çocuklar davet ederek Çocuk Bayramının uluslar arası nitelikte kutlanmasını sağladı.

 

23 Nisan Milli Hakimiyet Bayramı ile Çocuk Bayramının resmen birleştirilmesi ise 1980 askeri darbesinin ardından oldu. 1981 yılında yapılan bir değişiklikle 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak kabul edildi. Yani 23 Nisanı resmi olarak Çocuk Bayramı yapan 12 Eylülün Darbe İdaresi olmuştur.

Bu arada Himaye-i Etfal Cemiyeti 1935 yılından itibaren Çocuk Esirgeme Kurumu adıyla faaliyet göstermeye devam etti.

1937 yılında Bakanlar Kurulu kararı ile kamu yararına çalışan dernek kabul edildi. 

1961'de çıkan bir kanun üzerine kısa bir süre için kurumun idare heyeti Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca atanarak faaliyetlerini sürdürdü; Devlet Başkanı Orgeneral Cemal Gürsel, kurumun fahri başkanı kabul edildi. 

1980'de büyük bir ekonomik sıkıntı içine düşen kurum, askeri darbeden sonra kapanış sürecine girmiştir. 5 Mayıs 1981'de Resmi gazetede yayınlanan kararla dernek feshedilmiş, görevleri Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı'na devredilmiştir. 27 Mayıs 1983'de resmi gazetede yayınlanan Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kanunu ile Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu tarihe karışmış, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının yönetiminde, kamu tüzel kişiliği olan katma bütçeli bir kurum haline gelmiştir. 1991'de çıkartılan Kanun hükmünde kararname ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu, Başbakanlık'a bağlanmıştır. 

Tüm milletimizin Milli Egemenlik ve Çocuk Bayramını en içten duygularımla kutluyorum.

 

RESİMLER:
1- Dr. Fuat Umay’ın ABD de vatandaşlarımız tarafından karşılanması
2- Mustafa Kemal Atatürk bir 23 Nisan Milli Egemenlik Bayramında çocuklar ile birlikte
3- Himaye-i Etfal Cemiyetinin 1926 Yılında bastırdığı bir kartpostal.

 

Sitedeki
Yazarın
Önceki YazıSonraki Yazı
Önceki YazıSonraki Yazı
( Bugün 21 Nisan---2. Bölüm --- başlıklı yazı Sami Bibero tarafından 22.04.2019 tarihinde sitemize eklenmiştir. Sitemizde yayınlanan eserlerin hukuki sorumluluğu , kullanılan materyaller ve yazının içeriği yazarlarına aittir.İzin alınmadan kaynak gösterilse bile sayfamızdaki eserler başka yerde yayınlanamaz. Eserlerin izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. )
 
Bu sayfadaki tüm yazı ve içerikler Sami Bibero sorumluluğundadır. Sami Bibero hakkında bilgi ve yazılarına ulaşabilirsiniz.
Yukarı/
© 2008-2016 Edebiyat Evi | Eserlerin tüm hakları ve sorumluluğu eser sahiplerine aittir.