Osmanlı Toplumunda Bayramlar Ve Özel Günler—1. Bölüm: Sünni Ve Alevilerin B
Osmanlı Toplumunda  Bayramlar  Ve  Özel Günler—1. Bölüm:  Sünni  Ve Alevilerin B

OSMANLI TOPLUMUNDA  BAYRAMLAR  VE  ÖZEL GÜNLER—1. BÖLÜM:  SÜNNİ  VE ALEVİLERİN BAYRAMLARI-ÖZEL GÜNLERİ

Oldukça  geniş  bir  coğrafyaya yayılmış  olan  Osmanlı Devletinde  bilindiği  gibi  oldukça  farklı  din  ve  inanış vardır.  Peki bu  değişik  inanca  mensup  insanlar  hangi  bayramları  kutlamış  hangi  özel  günleri  olmuştur?  İşte  bu  yazıda  bunları  ele  alacağız.

Bayramlar  ve özel  günlere  girmeden  önce  hemen  belirtelim  ki yazımızda da  göreceğiniz  gibi  bazı  bayram  ve  özel  günler farklı  inanç ve  kültürlere  sahip  toplulukların  bir  kaçında  birden  önem  verilen  bayram  veya  gün olarak  kutlanmıştır.

Her  neyse...Hemen  konuya  duhul  eyleyelim.

1-  SÜNNİ  MÜSLÜMANLARIN  KUTLADIKLARI  BAYRAMLAR  VE  ÖZEL  GÜNLER:

Bu  bayramlar ve  özel günlerin  aşağı  yukarı  hepsini  bildiğimiz  için  ayrıca  açıklamaya  gerek  görmeden sadece adlarını  yazacağım. Pek  bilinmeyenleri  ise  açıklayacağım.

Sünni  Müslümanların  iki  dini  bayramı  vardır: Ramazan  Bayramı  ve  Kurban  Bayramı.

Bunun  dışında  kandiller vardır  bilindiği gibi : Mevlid  Kandili-Regaip  Kandili- Berat Kandili- Miraç  Kandili- Kadir  Gecesi.

Bu  bayramlar  ve  özel  günler  dışında  Sünni  Müslümanların  ve  Alevilerin  birlikte  önem verdikleri  ve  kutladıkları  günler  de  vardır  ki  bunların  başında  Hıdırellez  gelir.

Hıdırellez  dışında  Nevruz  Bayramı da Sünni  veya  Alevi  Türkler   tarafından  önem  verilmiş  ve  kutlanmış  bir  bayramdır ( Veya  özel  gündür. Ancak  Sünni Türklerin  bir  kısmı böyle  bir  bayramı kabul  etmezler. )

Bunun  dışında  Muharrem  Ayı  hem  Sünnilerin  hem  de  Alevilerin  önemsediği  bir  aydır. Bu  ayda  Sünni  inancına  göre oruç  tutmak  oldukça  sevaptır. Alevi  inancına  göre  ise  on gün  Muharrem  orucu  tutulur.

Muharrem  ayının onuncu  günü hem  Sünniler  hem  de  Aleviler  için  kutsal  bir  gündür.  Bu  ayda  yapılan  ve  konu  komşuya  dağıtılan aşure  ( veya  Alevilerce aşura ) de gerek Sünniler  gerekse  Alevilerce benimsenmiş  ortak  bir  gelenektir.

2- ALEVİLERİN  SÜNNİLERDEN  AYRI  OLARAK  KUTLADIKLARI( VEYA  ANDIKLARI )  ÖNEMLİ  GÜNLER:

a) GADR-I HUM: 

Alevi  inancına  göre  Hz. Muhammed (S.A.S) 632 yılında  son  haccını ( veda  haccı ) gerçekleştirdikten  sonra  Gadr-ı  Hum  denilen  bir  yerde  Müslümanlara  hitaben  Hz.  Ali’yi  kendisinden  sonraki  halife  ilan  etmiştir.  632 Yılının  18  Zihicce  günü  gerçekleşmiş olan  bu  gün Aleviler için  kutsal  bir  gündür  ve  kutlanır.

Gadr-ı Hum  aynı zamanda  Nusayrilerin de  bayramıdır. ( Nusayrileri  de  bir  çeşit  Alevi  olarak  kabul  edenler  olmakla  birlikte  Türkiye  Alevileri bu  görüşe  katılmıyor  ve  Anadolu  Aleviliğinin  çok  farklı  olduğunu  söylüyorlar. )

b) MİHRİCAN  BAYRAMI:

Nevruz  nasıl  ki   ilkbaharın  gelişinin  kutlandığı  bir  bayramsa  Mihrican  da  son baharın  gelişinin  kutlandığı  bir  bayramdır.

Sonbaharın  gelişi  niçin  bayram olarak  kutlanıyor  peki?  Çünkü  inanca  göre ilk  baharla  birlikte  tabiat  canlanırken  kötülükler  de canlanıyor.  Sonbaharın  gelmesiyle  birlikte tabiatla  birlikte  kötülükler  de  ölüyor.  O  bakımdan  Mihrican  Nevruz’dan  daha  önemli  kabul  ediliyor.

Mihrican  Bayramı  günümüzde unutulmuş  veya  unutulmaya  yüz  tutmuş  bir  bayram  olsa  da Osmanlı  Devletinde  kutlanmış  bir  bayram  ve  Ekim  ayının  ortalarında  kutlanıyor.

İslamiyet  öncesinde bir  Mecusi  olan  Selman-ı  Farisi  Müslüman  olmadan  önce İran’da  böyle  bir  bayram  kutladıklarını  söylemiştir.

c) HEFTEMAL BAYRAMI ( KÜRTLERİN
HAWTOMAL U QERE ÇARŞEME ) DEDİKLERİ  BAYRAM.


Nevruz’dan  bir  kaç gün  önce  özellikle  Dersim  ve  Koçgiri  denilen  bölgenin  Alevileri  tarafından  kutlanan  bir  bayramdı.

Bu  bayramın Zerdüşt  inancı  ve  İslamiyetin  karıştırılarak  ortaya  çıkarılmış  olduğu  savunulur.

Mart  ayının  ortalarında  kutlanan  bu  bayramda  Ateşin yandığı bacaların etrafına evin her bireyi için bir taş dizilir. Bir hafta içerisinde o taşlardan hangisinin altında canlı bir böcek veya kurtçuk çıkarsa onun o yıl şanslı olacağına dair yorumlar yapılırdı.

Prof. Dr. İrene Melikof, bu  bayramın Ermenilerdeki Aziz Harambopulos (Pavlus) yortusunun aynısı olduğunu söyler.


d)  HIZIR  ORUCU

Osmanlı  Devleti  zamanında  Rumi  takvime  göre  31 Ocak- 2 Şubat  tarihleri arasında  tutulan  bir  oruçtu. Miladi  takvime  geçildikten  sonra 13-15 Şubat  tarihleri arasında  tutulmaya  başlandı.

Hızır orucu, Hızır Peygambere adanmıştır. Alevi inancına göre her yıl 3 gün süreyle tutulmaktadır. Hızır Peygambere adanan bu orucun ardından Hızır Cemi yapılır, geleneksel olarak Alevi köylerinde sazlar çalınır, deyişler söylenir ve hikayeler anlatılır. Hızır orucu ardından kavrulmuş ve öğütülmüş buğday irmiğinden gavut adında bir pilav içine terayağı dökülerek tüm komşularla birlikte dua edilerek yenir.

Bu orucun  bitiminde  kurbanlar  kesilerek  konu  komşuya  dağıtılır.

*******

Hıristiyan  Rumların  kutladıkları  bayramlar  ve  özel  günlerle  devam  edeceğiz

Sitedeki
Yazarın
Önceki YazıSonraki Yazı
Önceki YazıSonraki Yazı
( Osmanlı Toplumunda Bayramlar Ve Özel Günler—1. Bölüm: Sünni Ve Alevilerin B başlıklı yazı Sami Biber tarafından 1.12.2021 tarihinde sitemize eklenmiştir. Sitemizde yayınlanan eserlerin hukuki sorumluluğu , kullanılan materyaller ve yazının içeriği yazarlarına aittir.İzin alınmadan kaynak gösterilse bile sayfamızdaki eserler başka yerde yayınlanamaz. Eserlerin izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. )
 
Bu sayfadaki tüm yazı ve içerikler Sami Biber sorumluluğundadır. Sami Biber hakkında bilgi ve yazılarına ulaşabilirsiniz.
Yukarı/
© 2008-2022 Edebiyat Evi | Eserlerin tüm hakları ve sorumluluğu eser sahiplerine aittir.