“Arpa eken buğday biçmez”

Atasözünün kökeni doğrudan tarımsal hayata dayanır. Çiftçi her zaman bilirdi: tarlasına ne ekerse onu biçer; toprağı, hava şartlarını, suyu doğru kullanmazsa hasat eksik kalır. Bu somut deneyim, ahlâk felsefesine ve hayat öğütlerine taşınmıştır. Yaşamın işleyişi, tarımın işleyişi gibidir.

Atasözü hem bireysel hem toplumsal düzeyde geçerlidir. Çocuğuna sevgi vermeyen ana baba, yaşlılığında onların yakınlığını bulamaz. Çalışanına haksızlık eden patron, kriz anında destek bulamaz. Topluma adaletsizlik eken yönetici, sonunda kaos toplar. Atasözünün uyarısı net: bugün ne yaparsanız yarın onu göreceksiniz.

Eş anlamlı bir söz olan "Ne ekersen onu biçersin" doğrudan aynı bilgeliği taşır. Modern dünyada "consequences" (sonuçlar) kavramı çok konuşulur; her seçimimizin bir bedeli vardır. Atasözü ayrıca hayatta hızlı yoldan sonuç alma vaadlerine karşı bir uyarı niteliği taşır: doğru tohumu ek, sabırla bekle, gerçek hasadı al.