Şiir Türleri & Hece Kalıpları

Mâni

7'li hece (4+3 veya 7) aaxa

Halk şiirinin en yaygın ve en kısa türüdür. Genellikle 4 dizeden oluşur. İlk dize konuya hazırlık olup gerç...

Türkü

Değişken (7'li, 8'li, 11'li yaygın) Bağıma göre değişken

Halkın duygularını dile getiren ezgili şiir türüdür. Bend ve kavuştak (nakarat) bölümlerinden oluşur. Sözlü...

Koşma

11'li hece (6+5 veya 4+4+3) abab cccb dddb (genellikle)

Aşık edebiyatının en sevilen ve en yaygın türüdür. 3-5 dörtlükten oluşur. Aşk, doğa, sıla hasreti, kahraman...

Semai

8'li hece (4+4) abab cccb dddb

Koşmaya benzer fakat 8'li hece ölçüsüyle yazılır ve kendine özgü ezgiyle söylenir. Aşk, doğa ve güzellik te...

Varsağı

8'li hece abab cccb dddb

Güney Anadolu'da yaşayan Varsak boyuna ait bir türdür. Semai biçimine benzer ama yiğitçe ve meydan okur eda...

Destan

11'li hece (genellikle) abab cccb dddb

Halk şiirinin en uzun türüdür. Savaş, kahramanlık, ünlü bir kişinin yaşamı, doğa olayı, salgın hastalık vey...

Ağıt

7'li / 8'li / 11'li hece Mâni veya koşma düzeni

Bir kişinin ölümü, doğal felaket veya acı bir olay üzerine söylenen, hüzünlü ezgiyle okunan halk şiiridir. ...

Ninni

Değişken (7'li veya 8'li) Genelde aaxa

Çocuğu uyutmak için annelerin söylediği ezgili türdür. Söze "ninni" sözü ya nakarat olarak ya da yer yer ek...

İlahi

7'li / 8'li / 11'li hece abab cccb dddb

Tekke (tasavvuf) edebiyatında, Allah aşkını, peygamber sevgisini ve dinî/tasavvufi konuları işleyen ezgili ...

Nefes

7'li / 8'li / 11'li hece abab cccb dddb

Bektaşi şairlerin söylediği, tasavvufi ve felsefi muhtevalı şiir türüdür. Genellikle Hz. Ali ve On İki İmam...

Şathiye

7'li / 8'li / 11'li hece abab cccb dddb

Tasavvuf edebiyatında, dinî ve tasavvufi konuları görünüşte alaylı, mizahi ve aykırı bir dille anlatan şiir...

Devriye

7'li / 8'li / 11'li hece abab cccb dddb

Tasavvuftaki "devir" inancını anlatan şiir türüdür. İnsanın Allah'tan gelip yine Allah'a döndüğü düşüncesin...

Güzelleme

11'li hece (genellikle koşma) abab cccb dddb

Koşma türünün konusuna göre alt türüdür. Sevgili, doğa, at, kahraman gibi güzelliğe değer biçen, övgülü duy...

Koçaklama

11'li hece abab cccb dddb

Koşmanın bir alt türüdür. Yiğitlik, savaş, kahramanlık, mertlik konularını coşkulu bir dille anlatır. Köroğ...

Taşlama

11'li hece abab cccb dddb

Koşmanın bir alt türüdür. Toplumsal aksaklıkları, kişileri, devleti, çağı eleştirmek için yazılır. Divan ed...

Gazel

Aruz ölçüsü (çeşitli kalıplar) aa ba ca da ea fa

Divan edebiyatının en yaygın ve en sevilen nazım biçimidir. 5-15 beyit arasında olur. İlk beyti "matla", so...

Kaside

Aruz ölçüsü aa ba ca da ea ...

Övgü amacıyla yazılan, en az 33 beyit olan uzun nazım biçimidir. Bölümleri: nesib (giriş), girizgâh (geçiş)...

Mesnevi

Aruz ölçüsü aa bb cc dd ee ...

Her beyti kendi içinde kafiyeli olan uzun manzum hikâye türüdür. Aşk, savaş, ahlak, dinî/tasavvufi konular ...

Rubai

Aruz (24 özel kalıp) aaxa veya aaaa

Dört dizelik nazım biçimidir. Felsefi, tasavvufi, hayatın anlamı, ölüm, içki, aşk gibi yoğun düşünceler kıs...

Murabba

Aruz ölçüsü aaaa bbba ccca

Dört dizelik bendlerden oluşan nazım biçimidir. Her bendin son dizesi kafiye olarak ortaktır. Genellikle 4-...

Muhammes

Aruz ölçüsü aaaaa bbbba ccccaa

Beş dizelik bendlerden oluşan nazım biçimidir. Bendlerin son dizeleri kafiyelidir. Konu açısından genelde d...

Şarkı

Aruz (kısa kalıplar) abab cccb dddb

Bestelenmek üzere yazılan, halk türküsüne benzer divan nazım biçimidir. Aşk, sevgili, eğlence konuları işle...

Tuyuğ

Aruz (sadece "fâ'ilâtün fâ'ilâtün fâ'ilün") aaxa veya aaaa

Türk edebiyatına özgü, dört dizelik bir nazım biçimidir. Aruzun sadece "fâilâtün fâilâtün fâilün" kalıbıyla...

Terkib-i Bend

Aruz ölçüsü Bend bend kafiye + vâsıta beyti

5-10 beyitlik bendlerden oluşan ve her bendin sonunda farklı bir vâsıta beyti bulunan uzun nazım biçimidir....

Terci-i Bend

Aruz ölçüsü Bend bend kafiye + ortak vâsıta beyti

Terkib-i Bend'e benzer fakat tüm bendlerin sonunda aynı vâsıta beyti tekrar edilir. Hayatın geçiciliği, kâi...

Naat

Aruz ölçüsü aa ba ca da ...

Hz. Muhammed'in övgüsünü konu alan şiirlerdir. Genellikle kaside biçiminde yazılır. Fuzûlî'nin "Su Kasidesi...

Münacat

Aruz ölçüsü aa ba ca da ...

Allah'a yapılan yakarışları, dua ve niyazları içeren şiirlerdir. Kaside, gazel veya mesnevi formunda yazıla...

Tevhid

Aruz ölçüsü aa ba ca da ...

Allah'ın varlığını ve birliğini, sıfatlarını anlatan şiir türüdür. Genellikle Divan'ların başında, münacâtı...

Mersiye

Aruz ölçüsü Terkib-i bend formunda sık

Bir kişinin (genellikle önemli bir kimsenin) ölümü üzerine yazılan, üzüntü ve acıyı dile getiren şiirdir. H...

Hicviye

Aruz ölçüsü Çeşitli

Bir kimseyi, kurumu, olayı veya çağı yermek/eleştirmek amacıyla yazılan şiirlerdir. Halk edebiyatında "taşl...

Müseddes

Aruz ölçüsü aaaaaa bbbbba ccccca

Altı dizelik bendlerden oluşan nazım biçimidir. Bendlerin son dizeleri kafiyelidir. Genellikle 5-7 bendden ...

Sone

11'li hece veya serbest abba abba ccd ede (klasik)

İtalyan kökenli, 14 dizelik nazım biçimidir. İlk iki dörtlük (kuartet) + son iki üçlük (terset) düzenindedi...

Terza Rima

Serbest hece aba bcb cdc ded ...

İtalyan kökenli, üçlük (terset) bendlerden oluşan, zincirleme kafiyeli nazım biçimidir. Dante'nin İlahi Kom...

Balad

Değişken Bend sonunda ortak nakarat

Halk türküsü kökenli, hikâye anlatan, dramatik veya hüzünlü nazım biçimidir. Avrupa edebiyatından Türk şiir...

Lirik Şiir

Serbest Serbest

Şairin duygu ve heyecanlarını coşkulu, içten bir dille anlattığı şiir türüdür. Aşk, hasret, ölüm, doğa konu...

Epik Şiir

Genelde 11'li hece Çeşitli

Kahramanlık, savaş, yiğitlik konularını destansı bir üslupla anlatan şiir türüdür. Halk şiirindeki destan i...

Pastoral Şiir

Serbest Serbest

Doğa güzelliklerini, çoban ve köylü hayatını, kır manzarasını anlatan şiirdir. İdil (sade) ve eglog (diyalo...

Didaktik Şiir

Serbest veya hece Serbest

Bir bilgiyi, ahlak dersini ya da öğüdü öğretmek amacıyla yazılan şiirdir. Duygudan çok düşünce ve ders verm...

Satirik Şiir

Serbest Serbest

Toplumdaki aksaklıkları, kişileri, olayları alaylı, iğneleyici, yer yer mizahi bir dille eleştiren şiirdir....

Dramatik Şiir

Serbest Serbest

Sahnede oynanmak, okuyanı duygulandırmak amacıyla bir olayı anlatan şiirdir. Trajik veya komik olabilir. Fa...

Mensur Şiir

Vezin yok Kafiye yok

Düz yazı biçiminde fakat şiirsel bir dil ve duyguyla yazılan şiir türüdür. Vezin ve kafiye olmaksızın iç ah...

Serbest Müstezat

Aruzun farklı kalıpları Serbest

Klasik müstezattan türemiş, aruz vezninin farklı kalıplarının bir arada kullanıldığı, dize uzunluğunun deği...

Akrostiş Şiir

Serbest Serbest

Her dizenin ilk harflerinin yukarıdan aşağı okunduğunda bir isim, kelime veya cümle oluşturduğu şiir türüdü...