Edebi Sanatlar Sözlüğü

Teşbih (Benzetme)

Aralarında ortak nitelik bulunan iki şeyden zayıf olanı güçlü olana benzetme sanatıdır. Tam teşbihte dört u...

İncele

İstiare (Eğretileme)

Benzetmenin temel iki unsurundan (benzeyen veya kendisine benzetilen) yalnızca biri söylenerek yapılan benz...

İncele

Mecaz

Bir sözün gerçek anlamı dışında, aralarında ilgi bulunan başka bir anlamda kullanılmasıdır. Mecaz, kelimeye...

İncele

Mecaz-ı Mürsel (Ad Aktarması)

Bir kelimeyi benzetme ilgisi olmaksızın gerçek anlamı dışında kullanma sanatıdır. Parça-bütün, iç-dış, sebe...

İncele

Kinaye

Bir sözün hem gerçek hem mecaz anlama gelecek şekilde kullanılması; ancak mecaz anlamın kastedilmesidir. Sö...

İncele

Tariz (Dokundurma)

Bir sözü tam tersi anlamda, alaylı ya da iğneleyici biçimde kullanma sanatıdır. Kişiye dolaylı yoldan eleşt...

İncele

Tezat (Karşıtlık)

Anlamca birbirine zıt iki kavramı bir arada kullanma sanatıdır. Çelişki üzerinden derin bir anlam üretir.

İncele

Tenasüp (Uygunluk)

Anlamca birbiriyle ilgili kelimeleri bir arada kullanma sanatıdır. Tezatın tersi: kavramlar birbirini deste...

İncele

Telmih (Hatırlatma)

Şiirde bilinen bir olaya, kişiye, tarihî veya dinî hadiseye dolaylı atıfta bulunma sanatıdır. Okurun arka p...

İncele

Hüsn-i Talil (Güzel Sebep Bulma)

Bir olayın gerçek sebebini bir yana bırakıp şairane, hayalî ve güzel bir sebep gösterme sanatıdır.

İncele

Kişileştirme (Teşhis)

İnsan dışındaki varlıklara insan özellikleri verme sanatıdır. Doğa, eşya veya hayvanların duyguları/davranı...

İncele

İntak (Konuşturma)

Kişileştirilen varlığa konuşma yetisi verme sanatıdır. Genellikle kişileştirme ile birlikte kullanılır. Fab...

İncele

Mübalağa (Abartma)

Bir özelliği, durumu olduğundan çok büyük veya çok küçük göstererek anlatma sanatıdır. Şiire çarpıcılık katar.

İncele

Tecahül-i Arif

Şairin bildiği bir şeyi bilmiyormuş gibi yapma sanatıdır. Hayretle sorgulama hissi verir.

İncele

Sehl-i Mümteni

Söylendiğinde "ben de söyleyebilirdim" denilen ama söylemenin son derece zor olduğu, sade görünüp aslında d...

İncele

Tekrir (Yineleme)

Sözün etkisini güçlendirmek için bir kelime, dize veya tamlamayı tekrar etme sanatıdır.

İncele

Tedriç

Anlamla ilgili kavramları, en küçükten en büyüğe veya tersine, sıralayarak verme sanatıdır.

İncele

İstifham (Soru Sorma)

Cevap beklemeden, etkiyi artırmak için soru biçiminde söz söyleme sanatıdır.

İncele

Nida (Seslenme)

Heyecanı veya duyguyu artırmak için bir varlığa veya kavrama seslenme sanatıdır. Genellikle "ey, hey, ah" ü...

İncele

Tevriye

Birden fazla anlamı olan bir sözcüğün, yakın anlamı söylenir gibi yapılıp uzak anlamının kastedilmesi sanat...

İncele

İrsal-i Mesel

Şiirde söze güç ve anlam derinliği katmak için atasözü, özdeyiş veya halk arasında yaygın söz kullanma sana...

İncele

İham

Birden fazla anlama gelebilecek bir sözcüğün, hem yakın hem uzak anlamlarının birlikte düşünülmesi için bil...

İncele

Hüsn-i Tehallus

Bir şiirde konudan konuya geçişin sanatlı, akıcı ve doğal yapılması sanatıdır. Özellikle kasidelerde nesib ...

İncele

İltifat

Söz arasında muhatap değiştirme, üçüncü tekil şahıstan birden ikinci tekile (veya tersi) geçme sanatıdır. S...

İncele

Müşakele

Bir başkasının kullandığı sözü, onu yanıtlarken aynen tekrar etmek; ancak farklı bir anlamda kullanmak sana...

İncele

Tegafül

Bilen bir kimsenin görmezlikten, anlamamazlıktan veya hatırlamazlıktan gelmesi sanatıdır. Tecahül-i Arif'te...

İncele

Cinas

Yazılış ve okunuşları aynı veya benzer fakat anlamları farklı kelimelerin bir arada kullanılmasıdır.

İncele

Seci (İç Kafiye)

Düz yazıda kelime sonlarındaki ses benzerlikleridir. Şiirdeki kafiyenin nesirdeki karşılığıdır.

İncele

Akis (Yansıma)

Bir cümle veya dizenin kelimelerinin sırasını ters çevirerek yeni bir anlam oluşturma sanatıdır.

İncele

İade

Bir beytin son kelimesini sonraki beytin başında kullanma sanatıdır. Beyitler arasında zincirleme bağ kurar.

İncele

Leff ü Neşr

Bir dize veya beytin ilk bölümünde sıralanan kavramların, ikinci bölümde aynı sırayla ilgili oldukları sözc...

İncele

Reddü'l-Acüz Ale's-Sadr

Bir beytin sonundaki kelimenin sonraki beytin başında, ya da dize sonundaki bir kelimenin aynı dizenin başı...

İncele

İktibas

Şiirde âyet, hadis, atasözü ya da başka bir şiirden alıntı yapma sanatıdır. Özellikle Divan edebiyatında ây...

İncele

Lebdeğmez

Şiirin baştan sona dudak ünsüzleri (b, p, m, f, v) hiç kullanılmadan yazılması sanatıdır. Söylendiğinde dud...

İncele

Nazire

Bir şairin başka bir şairin şiirini örnek alarak aynı vezin, kafiye ve konuda yazdığı şiirdir. Divan edebiy...

İncele

Tarih Düşürme (Ebced)

Önemli bir olayın yılını, harflerin sayısal değerleriyle (ebced hesabıyla) bir mısra veya beyitte gizleme s...

İncele

Tarsi

Bir beyitte iki dize arasında karşılıklı kelimelerin hem ses hem vezin bakımından eşleşmesi sanatıdır. Beyi...

İncele

Tetabu-i İzafat

Bir mısrada birbiri ardına gelen ve zincirleme tamlamalar oluşturan sözcüklerin sıralanması sanatıdır. Ses ...

İncele

Aliterasyon

Bir dize veya cümlede aynı ünsüz harfin ahenk yaratmak için tekrarlanmasıdır.

İncele

Asonans

Bir dize veya cümlede aynı ünlü harfin ahenk yaratmak için tekrarlanmasıdır.

İncele