“Az veren candan çok veren maldan”

Atasözünün arkasında çok derin bir psikolojik gözlem yatar: insan, hediyenin parasal değerinden çok arkasındaki niyeti hisseder. Zengin bir tanıdığın gönderdiği büyük çiçek, zorla yapılmış bir formaliteyse soğuk kalır; fakir bir arkadaşın elindekini paylaşması ise bir ömür unutulmaz. Çünkü ilkinde "mal", ikincisinde "can" vardır.

Atasözü, hediye verme kültürü olan tüm toplumlarda evrenseldir. Türk-İslam geleneğinde, Hz. Peygamber'in "az olsa da bir şey hediye edin" tavsiyesi bu felsefenin kökenidir. Sadakanın, ikramın, paylaşımın değeri, miktarına değil samimiyetine bağlıdır. Aynı düşünce "iki dirhem verme bin altın yerine geçer" sözüyle de ifade edilir.

Pratik hayatta atasözü, hediye seçerken pahalılığı değil anlamı önemsemeyi öğretir. Doğum gününde küçük ama anlamlı bir hediye, pahalı ama düşünmeden alınmış olandan çok daha kıymetlidir. Yardımda da aynı ilke: Sürekli ve içten yardım, tek seferlik gösterişli yardımdan değerlidir. Eş anlamlı bir söz olan "Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır" da küçük ama içten ikramların değerini anlatır.