Edebiyat ve Kültür Platformu
“Bal tutan parmağını yalar”
Atasözü anlamı, açıklaması ve örnek cümlesi
Anlamı
Değerli, kazançlı bir işte çalışan kimse, o işten kendine de mutlaka bir pay çıkarır; çıkar elinde olan, çıkardan yararlanır. Bir konuda yetkili, yönetici ya da görevli olan kişinin o konunun nimetinden bir miktar yararlanması doğal kabul edilir. Atasözü, çıkar paylaşımının doğal bir gerçek olduğunu söyler. Bazen tarafsız bir gözlem, bazen de yolsuzluğa zemin hazırlayan bir mazeret olarak kullanılır.
Kökeni ve Kullanımı
Atasözünün arkasında çok somut bir gözlem vardır: bal yapan ya da bal işiyle uğraşan kişinin parmaklarına bal bulaşır; o da farkında olarak veya olmayarak parmağını yalar, biraz tadar. Bu doğal davranış, çıkar ilişkilerinin metaforuna dönüşmüştür. Yetki ve imkân sahibi olan kişi, az çok onun nimetinden yararlanır.
Atasözü iki yönlü kullanılır. Birinci yönü gerçekçi gözlem: "İnsan doğal olarak elindeki imkândan az çok yararlanır, bu kabul edilebilir bir gerçektir." İkinci yönü ise eleştirel: "Bahane uydurma, yolsuzluğun nasıl başladığını biliyoruz." Bağlam tonu belirler.
Atasözü antik çağdan beri yöneticiler için bir uyarıdır: yetki sahibi olan kişi, "balı tadarken" sınırı aşmamalı, kişisel çıkarı kamunun çıkarının önüne geçirmemelidir. Modern dünyada "conflict of interest" (çıkar çatışması) kavramı, bu atasözünün kurumsal karşılığıdır. Yine de atasözünün gerçekçi yanı vardır: tamamen çıkarsız insan azdır; sistem bunu kabul etmeli ve sınırlandırmalıdır.
Örnek Cümleler
“Bal tutan parmağını yalar” atasözünün anlamı kısaca nedir?
Değerli, kazançlı bir işte çalışan kimse, o işten kendine de mutlaka bir pay çıkarır; çıkar elinde olan, çıkardan yararlanır. Bir konuda yetkili, yönetici ya da görevli olan kişinin o konunun nimetinden bir miktar yararlanması doğal kabul edilir. Atasözü, çıkar paylaşımının do...
Bu atasözü nereden gelmektedir, nerede kullanılır?
Atasözünün arkasında çok somut bir gözlem vardır: bal yapan ya da bal işiyle uğraşan kişinin parmaklarına bal bulaşır; o da farkında olarak veya olmayarak parmağını yalar, biraz tadar. Bu doğal davranış, çıkar ilişkilerinin metaforuna dönüşmüştür. Yetki ve imkân sahibi olan kişi, az çok onun nimetinden yararlanır. Atasözü iki yönlü kullanılır. ...
Bu atasözü nasıl bir cümlede kullanılır?
Müteahhitlik yaparken para kazanmış elbette; bal tutan parmağını yalar.
