“Burnu havada olmak”

Deyimin arkasında çok güzel bir görsel imge yatar: kibirli kişi başını dik tutar, burnunu yukarıya kaldırır; sanki etrafındakilere bakmıyor, yukarıya bakıyor gibidir. Bu fiziksel duruş, halk dilinde kibrin metaforuna dönüşmüştür. "Burnu havada" olan kişi, çevresindekileri görmüyor, kendi yüksekliğine bakıyor.

Deyim "Burnu büyük olmak" deyimine yakındır ama biraz farklıdır: "burnu büyük" sürekli bir karakter özelliğini, "burnu havada" geçici bir tutumu ya da o anki davranışı vurgulayabilir. İş yerinde, sosyal toplantılarda, aile içi ilişkilerde sıkça kullanılır. Yeni bir mevki alıp eski arkadaşlarını tanımayan, ünlenince çevresini küçümseyen, başarılı olunca alçakgönüllülüğünü kaybeden kimseler için söylenir.

Deyim Türk halk hikmetinde alçakgönüllülüğün değerini vurgular. Atasözü "Eğilen baş kesilmez" tevazunun koruyucu olduğunu hatırlatır. Eş anlamlı deyimler arasında "Kibirli olmak", "Burnu büyük olmak" ve "Tepeden bakmak" yer alır. Modern psikolojide "narcissistic display" (narsisist sergi) bu deyimin akademik karşılığıdır. Olgun bir gözlem, gerçekten başarılı insanların alçakgönüllü olduğu, burnu havada olanların çoğu zaman içsel güvensizliklerini örtmeye çalıştığıdır.