“Canına kıymak”

Deyimin arkasında "kıymak" sözcüğünün ağırlığı yatar: "kıymak", normalde kabul edilemez sayılan bir şeyi kabul etmek, son derece sert bir karar vermek anlamına gelir. "Canına kıymak" demek, "canın değerini bilerek bile, ona son vermeyi göze almak" demektir. Bu somut sertlik, halk dilinde en ağır kararların ifadesine dönüşmüştür.

Deyim hem intihar hem cinayet bağlamlarında kullanılır. Modern dünyada intihar, ciddi bir sağlık sorunu olarak ele alınır; psikolojik destek, ilaç tedavisi ve sosyal destek sistemleriyle önlenebilir. Cinayet ise cezaî bir suçtur. Her iki anlamda da deyim büyük bir hassasiyetle kullanılmalıdır.

Deyim Türk halk hikmetinde "can" kavramının kutsallığını hatırlatır. İslam dini, can vermenin de can almanın da Allah'a ait olduğunu öğretir. Atasözü "Can çıkmadıkça umut kesilmez" yaşamın değerini vurgular. Eş anlamlı deyimler arasında "İntihar etmek", "Kendine kıymak" ve "Öldürmek" yer alır. Modern dünyada intihar düşüncesi olan biri için anonim destek hatları (Türkiye'de 182) hayat kurtarıcı olabilir. Olgun bir tutum, "canına kıymak" düşüncesindeki kişilere — yargılamadan, anlayışla — yaklaşmak ve profesyonel destek almasına yardım etmektir.