Edebiyat ve Kültür Platformu
“Gözü kararmak”
Deyim anlamı, açıklaması ve örnek cümlesi
Anlamı
Bir şeyi elde etmek için aşırı arzu duymak, mantığını kaybedecek kadar bir hedefe odaklanmak anlamında kullanılır. Para, makam, güç ya da başka bir şey için her şeyi göze almaya hazır hâle gelmek demektir. Genellikle kontrolden çıkmış, riskleri görmeyen bir tutkuyu ifade eder. Türk dilinde aşırı tutkunun en görsel ifadelerinden biridir.
Kökeni ve Kullanımı
Deyimin arkasında insan psikolojisinin somut bir gözlemi yatar: çok güçlü bir arzu duyduğunda, insanın gözleri sanki kararır — yani başka hiçbir şey görmez olur. Mantık, ahlak, sonuç düşüncesi devre dışı kalır; sadece arzu edilen hedefe odaklanılır. Bu somut görüntü, halk dilinde aşırı tutkunun metaforu olmuştur.
Deyim iş hayatında, ilişkilerde, kumarda, hatta günlük yaşamda hep geçerlidir. Para için gözü kararan adam ahlaksız işlere girer, makam için gözü kararan kimse ihanet eder, intikam için gözü kararan kişi ölçüsüz hareket eder. Deyim çoğu zaman olumsuz, uyarı niteliğinde kullanılır.
Modern psikolojide "tunnel vision" (tünel görüş) ve "obsessive desire" (saplantılı arzu) kavramları bu deyimin bilimsel karşılığıdır. Aşırı tutku, frontal korteksin kontrolünü zayıflatır ve karar mekanizmalarını çarpıtır. Eş anlamlı deyimler arasında "Aklı başından gitmek" ve "Çıldırmak" yer alır. Atasözü "Öfkeyle kalkan zararla oturur" da benzer bir uyarı taşır: kontrolsüz duygu, zarar getirir.
Örnek Cümleler
“Gözü kararmak” deyiminin anlamı kısaca nedir?
Bir şeyi elde etmek için aşırı arzu duymak, mantığını kaybedecek kadar bir hedefe odaklanmak anlamında kullanılır. Para, makam, güç ya da başka bir şey için her şeyi göze almaya hazır hâle gelmek demektir. Genellikle kontrolden çıkmış, riskleri görmeyen bir tutkuyu ifade eder....
Bu deyim nereden gelmektedir, nerede kullanılır?
Deyimin arkasında insan psikolojisinin somut bir gözlemi yatar: çok güçlü bir arzu duyduğunda, insanın gözleri sanki kararır — yani başka hiçbir şey görmez olur. Mantık, ahlak, sonuç düşüncesi devre dışı kalır; sadece arzu edilen hedefe odaklanılır. Bu somut görüntü, halk dilinde aşırı tutkunun metaforu olmuştur. Deyim iş hayatında, ilişkilerde...
Bu deyim nasıl bir cümlede kullanılır?
Para için gözü kararmıştı, ne yaptığının farkında değildi.