“İki dirhem bir çekirdek”

Deyimin arkasında köklü bir Osmanlı kuyumculuk geleneği yatar: değerli bir mücevher ya da takı, "iki dirhem altın bir çekirdek (yakut, zümrüt) gibi" özenli işlenirdi. Bu somut sanatsal işçilik, halk dilinde özenli görünüşün metaforuna dönüşmüştür. "İki dirhem bir çekirdek" demek, "küçük ama özenli, değerli bir özen taşıyan" demektir.

Deyim önemli toplantılara, düğünlere, randevulara, iş görüşmelerine, özel günlere giden kişiler için kullanılır. Düğüne giderken iki dirhem bir çekirdek hazırlanan gelin, mülakata giderken iki dirhem bir çekirdek hazırlanan iş arayan, randevuya giden iki dirhem bir çekirdek olmuş genç — hepsi bu deyimle anlatılır. Genellikle takdir bildiren bir tonda kullanılır.

Deyim Türk halk hikmetinde özenin ve şıklığın değerini vurgular. Atasözü "Görünüş insanın aynasıdır" dış görünüşün belirli bir önemini hatırlatır. Eş anlamlı deyimler arasında "Pırıl pırıl olmak", "Şık görünmek" ve "Özenli giyinmek" yer alır. Modern dünyada "dressed to the nines" tam karşılığıdır. Olgun bir gözlem, iki dirhem bir çekirdek hazırlanmanın hem kişiyi içsel olarak hazır hissettirdiği hem dışsal olumlu etki yarattığı, ama gerçek değerin özenden değil özden geldiği unutulmamasıdır.