“İşi pişirmek”

Deyimin arkasında çok güzel bir mutfak metaforu yatar: yemek pişirmek, kapalı bir kabın içinde, gözle görülmeden gerçekleşen bir süreçtir. "İşi pişirmek" demek, "konuyu kapalı bir biçimde, herkesten gizli bir biçimde halletmek" demektir. Bu somut pişirme metaforu, halk dilinde gizli müzakere ve anlaşmanın ifadesine dönüşmüştür.

Deyim siyasette, ticaret pazarlıklarında, evlilik anlaşmalarında, mafya ya da gayri resmi yapılarda sıkça gündeme gelir. Bir ihalede gizli anlaşmaların yapılması, evlenecek çiftin görüşmeden önce ailelerin işi pişirmesi, bir politik atamanın resmi açıklamadan önce işi pişirilmesi — hepsi bu deyimin örnekleridir. Bağlama göre olumlu (verimli müzakere) ya da olumsuz (gayri meşru anlaşma) tonlar taşır.

Deyim çoğu zaman şüpheci bir bağlamda kullanılır: "İşi pişirdiler, sonra da öyle açıkladılar." Atasözü "Açık olmayan iş bereketsiz olur" gizlilik üzerine inşa edilen anlaşmaların kalıcılık sorununa dikkat çeker. Eş anlamlı deyimler arasında "El altından anlaşmak", "Gizlice halletmek" yer alır. Modern dilde "behind closed doors" benzer bir tonu taşır. Olgun bir tutum, hangi konuda işi pişirmenin meşru bir müzakere olduğunu, hangisinde şeffaflık eksikliği olduğunu ayırt etmektir.