“İşleyen demir ışıldar”

Atasözünün arkasında demircilik mesleğinin somut deneyimi yatar. Demir kullanılmadığında pas tutar, parlaklığını kaybeder; sürekli işlendiğinde ise hem şeklini alır hem de tıngırdayan bir parlaklığa kavuşur. Anadolu'nun güçlü demircilik geleneği, bu atasözüne ilham vermiştir.

Atasözü hem fiziksel hem zihinsel çalışkanlık için kullanılır. Spor yapmayan beden zayıflar, kullanılmayan dil unutulur, okumayan zihin köreldiği gibi; sürekli aktif olan beden güçlenir, sürekli konuşulan dil pekişir, sürekli okunan zihin keskinleşir. Bu evrensel ilkenin Türkçedeki en güzel ifadesidir.

Yaşlılık konusunda da atasözü değerli bir öğüttür: emekli olduktan sonra hiçbir şey yapmayan insan hızla geriler; ama hobi edinen, yeni şeyler öğrenen, üreten yaşlı dinç kalır. "Akan su yosun tutmaz" atasözü de aynı bilgeliği farklı bir doğa imgesiyle anlatır.