“Mantar gibi türemek”

Deyimin arkasında çok güzel bir doğa gözlemi yatar: ormanda bir yağmur sonrası mantarlar gece içinde ortaya çıkar, sayıca çoğalır, her yere yayılır. Bu doğal hızlı çoğalma, halk dilinde benzer hızlı bir yayılmanın metaforuna dönüşmüştür. "Mantar gibi türemek" demek, çok kısa sürede çok sayıda benzer şeyin ortaya çıkması demektir.

Deyim ticari hayatta, sosyal medyada, mahalle yapılaşmasında, internet uygulamalarında sıkça kullanılır. Bir mahallede mantar gibi türeyen kafeler, bir teknolojinin başarısı sonrası mantar gibi türeyen kopyalar, bir trendin başarısı sonrası mantar gibi türeyen benzeri girişimler — hepsi bu deyimle anlatılabilir. Modern dünyada bu fenomen daha hızlı yaşanır.

Deyim olumlu kullanıldığında "ekonomik canlanma" anlamı taşır; olumsuz kullanıldığında "kalitesizlik ve niteliksizlik" anlamına gelebilir. Mantar gibi türeyen ama kalitesi düşük olan şeyler genellikle kısa süre içinde yok olur. Atasözü "Çok çiçek hep tomurcuk" niceliğin niteliğin yerine geçemediğini hatırlatır. Eş anlamlı deyimler arasında "Türeyivermek", "Çoğalmak" ve "Yer yer ortaya çıkmak" yer alır. Modern ekonomide "market saturation" (pazar doygunluğu) bu deyimin profesyonel karşılığıdır. Olgun bir gözlem, mantar gibi türeyen şeylerin arasında gerçek değer olanı ayırt etmek modern pazarın önemli bir becerisi olduğudur.