“Ne ekersen onu biçersin”

Atasözünün kökeni tarımsal hayata uzanır: çiftçi buğday ekerse buğday toplar, arpa ekerse arpa. Toprak ne ekildiyse onu büyütür. Bu somut deneyim, ahlâk felsefesinin en güçlü metaforlarından birine dönüşmüştür. Eylem-sonuç ilişkisinin evrensel bir kanununu özetler.

Atasözü hem dinî hem laik anlamda evrenseldir. İslam'da "Kim bir hayır işlerse karşılığını görür, kim bir şer işlerse onu da görür" mealindeki ayetlerle, Hıristiyanlık ve Budizm'deki "ne ektiğini biçersin" inanışıyla aynı bilgeliği paylaşır. Karma kavramı da aynı düşüncenin Doğu felsefesindeki karşılığıdır.

Pratik hayatta bu atasözü, çocuk eğitiminden iş hayatına, ilişkilerden siyasete kadar her alanda kullanılır. Çocuğuna kötü davranan ana baba, yaşlılığında onların ilgisizliğini görür. Çalışanına haksızlık yapan patron, kriz anında destek bulamaz. Atasözü, "şimdi ekiyorsun, sonra biçeceksin" uyarısıyla uzun vadeli düşünmeyi öğütler.