“Omuz silkmek”

Deyimin arkasında çok somut ve evrensel bir beden dili hareketi yatar: insan bir konuda "bilmiyorum" ya da "umurumda değil" dediğinde omuzlarını yukarı kaldırıp indirir. Bu hareket dünyanın hemen her kültüründe aynı anlamı taşır. Türkçe "omuz silkmek" deyimi, bu evrensel beden dilinin sözel ifadesidir. Bedensel hareket, fiziksel olarak yapılmasa da kelime olarak söylenir.

Deyim sorumsuzluk, ilgisizlik, kendini olaydan dışlama anlamlarında kullanılır. Bir sorun karşısında "benden ne" deyip omuz silken çalışan, çocuğunun sorununu önemsemeyen ana baba, vatandaşın sorununa "yapamam" diyen yetkili — hepsi "omuz silken" davranışı sergiler. Bu, sosyal sorumluluğun reddi olarak görülür.

Deyim çoğu zaman olumsuz bir çağrışım taşır; çünkü Türk halk hikmetinde "ortak sorumluluk" değerlidir. Atasözü "Komşu hakkı Tanrı hakkı" sosyal sorumluluğun değerini öğretir. Eş anlamlı deyimler arasında "Aldırmamak", "Umurunda olmamak" ve "Boş vermek" yer alır. Modern psikolojide "bystander effect" (seyirci etkisi) bu deyimin sosyolojik karşılığıdır: çevresinde olaylar olurken kimse sahip çıkmaz. Olgun bir tutum, omuz silkmek yerine, gücünün yettiği ölçüde sorumluluk üstlenmektir.