Türk-İslam âlimleri serisi – 41

 

      Ebü’l-Hasan A M İ R İ

      D. H. ? – Ö. H. 381 (992)

 

Hicri üçüncü asır başında doğmuştur,

Hayatı hakkında fazla bilgi yoktur,

Nişabur’lu hatırı sayılır aileye mensuptur,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

Beni Âmir denen Arap oymağındandır,

Babası da Hanefi fakihlerindendir,

Buhara kadılığı yapmış bir kişidir,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

Hasan, ilk tahsilini Nişabur’da yapmış,

Filozof Belhi’nin derslerine katılmış,

Nişabur’lu filozof lakabı takılmış,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

Rey, Belh, Bağdat ve Buhara’da dersler alır,

Bilgi ve görgüsünü böylece artırır,

Ders alırken bildiklerini de aktarır,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

Emir ve vezirlerle sohbete katılmış,

Felsefi Muhasebe ilmi anlatılmış,

Kültür merkezi olan Rey’de beş yıl kalmış,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

Buhara yıllarında pek çok eser yazar,

El-Tahrir li-Evcühi’t-Takdir’i Nuh’a sunar,

Samani Sultanı Nuh, hediyeye boğar,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

Horasan bölgesi onun meskeni olmuş,

Farabi ve İbn-i Sina devrinde doğmuş,

Onların gölgesinde adı unutulmuş,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

Denir; Kindi ekolüne bağlı yetişti,

Devamlı savunmuştu Sünni akideyi

Pek çok değerli âlimi o yetiştirdi,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

Amiri der; “Akıl ile nakil çelişmez,

İlim ile amel ayrı tarif edilmez,

Âlim olandan kulluk ibadeti düşmez,”

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

Aristo’nun eserleri üstünde durdu,

Aristo’yu kendi görüşüyle yoğurdu,

O felsefeyi tarifte kriterler koydu,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

İslam esaslarına çok bağlı kalmıştır,

Farabi ve İbn-i Sina’yı sollamıştır,

Ahireti; Ruh ve bedenle saymaktadır,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

İlmi ikiye ayırıp, dini – felsefi,

Felsefi görüşler dinden uzak değildi,

O, İslâm kültürüne vakıf biriydi,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

Dinleri inceleyip, üstün İslâm demiş,

İslamiyet Allah’ın son dini demiş,

Hem dünya hem de ahiret içindir demiş,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

Filozoflar içinde yeri bir başkadır,

“Akıl, Allah’a boyun eğmek zorundadır,”

Der ki; “Allah kulu: halife yaratmıştır,”

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

İster aklın hikmetle donatılmasını,

Her kelimede vurgular Hakk sevdasını,

Anlatır kötü nefsin fonksiyonlarını,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

İrade hürriyetine yorum getirir,

İnkazü’l-beşer adlı eserde bildirir,

Ahlak üzerine de eserler vermiştir,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

Siyaset anlayışı Grek kültüründen almış,

Geçmiş filozofları tetkike çalışmış,

İslamiyet kültürünü baş tacı yapmış,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

Gözün yapısını detayıyla anlatmış,

Dünya-alem bin yıl sonra onu anlamış,

Tıp-tabiat alanında da çalışırmış,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

Otuza yakın da eseri bulunmakta,

Hicri üç yüz seksen de hayat son bulmakta,

El yazmaları bulunmuş çok kitaplıkta,

Ebu Zer Yusuf oğlu Ebü’l-Hasan Amiri.

 

Şair, Araştırmacı, Yazar: Abdullah Yaşar Erdoğan