Türk-İslam
âlimleri serisi – 68
İBNÜ’Z ZERKALE
D. 1029 – Ö. 1087
Adı;
İbrahim bin Yahya et-Tecibi denir,
En-Nekkaş
unvanı ile de bilinmektedir,
Endülüs’ün
Tuleytulev şehrinde doğmuş,
O Kurtuba
şehrinde de vefat etmiştir.
Batıda
Azarquiel, Azkaral denmiş,
Avrupa onu
hep Yahudi diye bilmiş,
Fransız
Pierre Duhem Müslüman’dı diyor,
Bunu pek
çok belgeler ile ispat etmiş.
Zerkale,
küçük yaşında ilim öğrenir,
Genç
yaşında da fen ilminde söz sahibidir,
Astronomi
sevdasına Endülüs’te varmış,
Zerkale
sanatkâr bir aileden denir.
Kadı Said
el-Endelüsi’den ders alır,
Bu arada
da kitaplarını yazmıştır,
Tuleytulev
Emiri El-Memun onu sevmiş,
Astronomi
gözlem heyetine seçmiştir.
Su saatini
icat etmesiyle ünlenmiş,
Avrupa’ya
saat konusunda öncü denmiş,
Toledo
adlı astronomi cetveli yapar,
Avrupa bu
cetveli hemen kabullenmiş.
Dünyanın
güneşe uzaklığını hesaplar,
Hemen
Toledo gözlem evini yapmışlar,
Burada
dört yüzden fazla gözlem yapmış,
Güneşin en
yüksek noktasını hesaplar.
Çalışmasında
usturlabı kullanmıştır,
“Menazırı
Usul’la ay’ı resimlemiştir,
“Tuleytula
Zici” hatasız bir eseriymiş,
Bir örneği
Paris Kütüphanesindedir.
Şair, Araştırmacı, Yazar: Abdullah Yaşar
Erdoğan