Bestekar Hacı Arif Bey

                                                                                                                   Araştırma:Enver ÖZÇAĞLAYAN

                                                TÜRK MUSİKİSİNİN EN BÜYÜK ŞARKI FORMU

                                                                BESTEKÂRI HACI ÂRİF BEY...(1)

                        Önce şunu ifade etmeliyiz ki; Hacı Ârif Bey ömrü acılarla dolu Büyük bir Bestekârdı.Ve O'da 

       artık yüreğine hiç bir ilacın çâre etmeyeceğini biliyor, derdini ancak satırlara dökülen kanlı damlalar

      halinde terennüme çalışıyordu. Böylece Segâh Makamının içli sesleri O'nun yeni bir bestesinde                                     ölümsüzlüğe kavuştu: "Olmaz ilaç sîne-î sâd-pâreme/Çâre bulunmaz bilirim yâreme/ Baksa tabibânı cihan                   çâreme/ Çâre bulunmaz bilirim yâreme"  "Kastediyor tîr-i müjen cânıma/Gözleri en son girecek kanıma/

      Şerhedemem hâlimi cânânıma/Çâre bulunmaz bilirim yâreme." 

                        Bu arada padişah Abdülmecid ölmüş, yerine kardeşi Sultan Aziz tahta geçmişti.Ârif Bey Sultan                Aziz'in musiki sevgisini bildiğinden; kendisini Saraya tekrar davet edeceğini umuyordu. Nihayet O'nun 

      ümidi gerçekleşti ve Sultan Aziz O'nu Saray Fasıl Heyeti'ne "Ser Hanende" tayin etti. Bu faslın Hocalığını da Rifat Bey yapmakta idi. Bir müddet sonra Ârif Bey'in tarihî kaderi üçüncü kez tekrar edecek, O yine 

      Saray cariyelerinin musiki hocalığına verilecek ve asla değişmeyen kader çizgisi üzerinde yine bir Çerkez             Kızına, Nigâr Nik Hanıma rastlayacaktı. Esasen kaderin bu muhteşem ve o nisbette enteresan oyununda 

      sahneye çıkan Çerkez kızları (Çeşm-i Dîlber, Zülf-i Nigâr, Nigâr Nik), Hacı Ârif isminin ebediyete intikalinde

      İlâhi bir rabıta olarak görevlendirilmişlerdi. 

                         Her halde  Ârif Bey de üzerinde oynanan bu muhteşen senaryonun farkındaydı ve kendi                         romanının "yazı"sına uygun yürümesi için adeta yardımcı oluyordu. 

                          Yeni aşkı Nigâr Nik Hanım, Bestekârın duygularını bütün şiddetiyle yeniden coşturmuş; Ârif                 Bey'de gönlündeki bu tâze sevdâyı (Uzzal Makamında) çok güzel bir ilân-ı aşk terennümüne                         dönüştürmüştü. "Kamer çehre peri rû tende canım/ Nigârım, dilberim rûy-i revânım/ Enisimsin benim yâr-i             vefadan/ Nigârım, dilberim rûy-i revânım."  

                             Pertev Niyâl Vâlide Sultan'ın nedimelerinden olan bu Kızı; tensibi üzerine, Padişah'ın da izn-ü          fermanıyla Hacı Ârif Bey'le  evlendirdiler. Böylece Hacı Ârif Bey'in en uzun ve mutlu (14 yıl süren) evlilik 

    dönemi başlamış oldu. Bu yıllarda Hacı Ârif Bey'in şöhreti İstanbul'un sınırlarını çoktan aşmış,                         İmparatorluğun en uzak köşelerine ulaşmıştı.Artık pek çok besteci Hacı Ârif Bey'in açtığı bu çığır içinde

    kendisine yer kapmağa  çalışmakta, "neoklasik" şarkı tavrının takipçiliğini yapmakta. Ancak O'nun                          ustalığına henüz ulaşan yok. Ayrıca Hacı Ârif Bey Sarayda tam dokunulmazlığı bulunan bir şehzâde gibi 

    yaşıyor. Taktirler, taltifler, çeşitli iltifatlar görüyor. Fakat tüm bunlar maalesef Ârif Bey'i kendinden

     beklenmeyen bir huzursuzluğa itiyor. Belki de yıllardır devam edegelen derin bir melankolinin tesiriyle,

     kendisine gösterilen bu emsalsiz ilgiye karşı saygısız bir tavır takınmaya başlıyor, Hanedan mensuplarını 

     kırıyor, üzüyor. Nihayet ayda 40 altın maaşla Saraydan atılıyor. Bunun üzerine Zincirlikuyu'daki Çiftliğine 

     yerleşen Ârif Bey, fazla olan masraflarına maaşı yetmeyince sıkıntılara düşüyor ve zor günler geçiriyor.

     Bu sıralarda  yaşı kırkı geçmiş olmasına rağmen çifliğinde inekçilik yapmağa, (rivayet olunur ki) elinde                    güğümle süt satmaya başlıyor. Böylece lakabı Sütçü Ârif'e düşen Bestekâr, İlâhi bir mücazât devrine itilmiş

     bulunuyor.

                            Bilahare kendisini önce Şûray-ı Devlet'te kâtip, sonra da Beykoz Mâliye Müdürü olarak                        görevlendirdiler. Ârif Bey'in bu devlet memurlukları da beş yıl kadar sürdü.

                            Bu sıralarda; çok kısa bir saltanattan sonra tahttan indirilen V. Murat'ın yerine, Kardeşi                       II.Abdülhâmid geçmiş bulunuyordu. O günki siyasi şartların ağırlığı, yaşı 45 i bulan Hacı Ârif Bey'e Sultan                Mecid ve Sultan Aziz gibi çok cömert davranılmasını engelliyor; fakat yine de Padişah tarafından                      korunuyordu.  

                                                                                                                                                     Devam Edecek...