Mahlas

Mahlas, Türk Halk Edebiyatında, şairlerin asıl adlarının yerine kullandıkları takma ada denmektedir. Halk edebiyatında çok geçerli ve önemli bir gelenektir. Âşıkların çoğunun asıl ismi unutulmuş, mahlasları isim olarak kullanılır olmuştur. Örneğin; Dadaloğlu’nun asıl adı Veli, Gevherî’nin ki Mehmet ya da Mustafa’dır. Genellikle şiirin son kıtasında kullanılır. Belli bir seviyeden sonra kişinin çevresinin, ustasının ya da kendisinin verdiği takma isimdir mahlas.

Benim zaman zaman şiirlerimde kullandığım mahlas ise Hikmetî’dir. Bu mahlas bana 12 Nisan 2010 tarihinde Esâdî (Esat Anık) tarafından verilmiştir. Usta, “Görenlerden Ol” isimli şiirimi gördükten sonra bana bir mahlas vermeye karar vermiştir. Bu şiirimi 25 Eylül 2009 tarihinde kaleme alıp tamamlamıştım ve 11 Nisan 2010 tarihinde “Yazarlar Topluluğu” isimli, o dönem gayet aktif bir edebiyat platformu olan internet sitesinde paylaşmıştım. Şiirim şu şekilde idi;

Sağlam duygularla doldur gönlünü

Sevginin yoluna serenlerden ol.

Hep boş uğraşlara verme ömrünü,

Faydalı işe yön verenlerden ol.

Ömür elbet geçmez daim sefâlı,

Kul bir gün huzurlu, bir gün cefâlı.

Sen onurlu yaşa, hep kal vefâlı,

Düşmüşe hal hatır soranlardan ol.

Aldırma, üstünde kopsa fırtına

Zulmü al da fırlat ayakaltına

Sevgi ipliğiyle mazlum sırtına

Şefkat yeleğini örenlerden ol.

Yokluk anlaşılmaz gelmeden başa

İnsan, bu dünyada yaşamaz boşa.

Yaz gününden hisset, hazırlan kışa

Kış gününde yaza varanlardan ol.

İbret al dünyanın şu yapısından

Kime pay düşmüş ki bak tapusundan.

Temiz ruhla girip Hak kapısından

Rahmetin sırrına erenlerden ol.

Zül değil, gül ol da gir desteliğe,

Düşme sevda denen zor hastalığa.

Hikmet, geç toyluğu var ustalığa,

Aşkı, kul dışında görenlerden ol.

Aynı sitede üyeliği bulunan ve 2005 yılından itibaren tanıdığım, 2006 yılında basılan Rest Çektim isimli ilk şiir kitabımda da önsözü bulunan usta şair Esat Anık, ertesi gün bu şiirimi görmüş ve bana birebir şu mesajı yollamıştır;

“Hikmetçiğim.. Bu deyişle âşık tarzının güzel bir örneğini sergilemişsin.. Ben de sana “Hikmetî” mahlasını veriyorum.. Hayırlı olur inşallah.. Sana yakışacağına ve gereğini yapacağına yürekten inanıyorum.. Selam ve sevgilerimle…”

                                               Esat ANIK / 12.04.2010/ saat: 13;21

Ben de bu mesaja karşılık olarak 13.04.2010 tarihinde, gece saat 04;18 de bir cevap yazdım. Aynen buraya aktarıyorum;

“Hocam çok teşekkür ederim. Sağ olun…

Bundan sonra sizin bana verdiğiniz “Hikmetî” mahlasıyla yazmaya çalışacağım. Bir büyüğüm, bir ustam, bir halk şairi olarak bana verdiğiniz bu güzel mahlas ve her türlü ilginiz, destekleriniz, yardımlarınız için teşekkürlerimi sunuyor, ellerinizden öpüyorum. Lâyık olmaya çalışacağım inşallah… Selam, sevgi ve saygılarımla…”                 Hikmet NAZLI

O tarihten itibaren bugüne değin yazdığım şiirlerin son kıtasında Hikmetî mahlasını kullanmaktayım veya âşıklık dilindeki ifadesiyle tapşırmaktayım. Bazı şiirlerimde mahlasımı kullanmadığımda olmaktadır. Çünkü mahlasın her şiirde kullanılması gibi bir zorunluluk yoktur. Genelde kafiyeli, halk şiiri tarzında, âşıkça deyişlerde, taşlamalarda, atışmalarda, ozanca seslenişlerde kullandığım Hikmetî mahlasının yanı sıra bazı şiirlerde küçüklüğümden itibaren yıllardır lakabım olan “Müdür” mahlasını da kullanmaktayım. Yakın çevremin, dostlarımın, hatta ailemin dâhi bana hitaben kullandığı, dolayısıyla benimle özdeşleşen bu lakabı görmezden gelemedim. Zaman içinde bazı büyüklerim, örneğin Yanık Ahmet Şahinoğlu gibi şair ağabeylerim “Hikmeti” mahlasıma daha mesafeli durup, onun yerine “Müdür” ifadesini tercih edip bana yakıştırdıklarını ve bu mahlası daha uygun, ilginç ve güzel bulduklarını dile getirseler de Esâdi ustamın bana verdiği Hikmetî mahlasını şiir yolculuğumda ömrüm boyunca lâyıkıyla taşımaya çalışacağım.

Karamanlı usta Şair Hikmet Elitaş’ın mahlasının da Hikmetî olduğunu 2015 yılında tesadüfen öğrendim. Esat ustama bu durumu danıştım; “Bu mahlas kendisine bir usta tarafından mı verilmiş acaba? Bunu öğrenmek lâzım” dedi ve sorun olmayacağını belirtti. Açıkçası bu durumun tek kaygı duyduğum tarafı; gelecek seneler sonrasına bir sorun teşkil etme ihtimalinin olmasıdır. Sonra durup yaşadığımız çağı şöyle bir düşününce, eserlerin yeni nesillere ulaşımında bir kargaşa ya da yanlışlık olmayacağını umut ettim. Açıkçası günümüz şartlarında şiirlerin karışacağını, en azından böylesine bir olumsuzluk doğacağını pek zannetmiyorum. Ömrüm oldukça, yazabildikçe iki mahlasımı da kullanmaya devam edeceğim. Hikmeti’yi ustama saygımdan ve geleneğe bağlılığımdan dolayı, Müdür’ü de benimsediğimden ve sevdiğimden dolayı kullanacağım.

Şair Esat Anık (Esâdî) ustamla Kütahya’da. (4 Ağustos 2023)