Tamburî Ve Udî Suat Kurtuldunun Ardından

M. NİHAT MALKOÇ

Sosyal medyadan öğrendiğime göre Trabzon’un, özellikle müzik (musiki) hafızalarından biri olan Suat Kurtuldu da göçünü toplayarak emaneti Hakk’a teslim etmiş. Allah rahmet eylesin. Mekânı cennet olsun. Yakınlarına ve dostlarına başsağlığı diliyorum. 

Suat Kurtuldu’yu ta gençlik yıllarımdan beri tanırım. 18 yaşında genç bir üniversite öğrencisi olarak Türksesi gazetesinde köşe yazıları yazmaya başladığımda o da aynı gazetede müzik üzerine köşe yazıları kaleme alıyordu. Zaman zaman Türksesi gazetesine uğradığımda kendisini, gazetenin sahibi Ayhan Kıyak ile sohbet ederken görürdüm. Bazen sohbet halkasına Özgün Baran ve Refik Karaağaçlı merhumlar da dahil olurdu. Ben de yanlarına ilişir, sohbetlerini can kulağıyla dinlerdim, bilgi ve tecrübelerinden istifade ederdim. 

“Recep” olan ön adını çok sonralar öğrendiğim Suat Kurtuldu, babacan bir insandı. Dışarıdan kibirli gibi görünse de bu durum aslında ağırbaşlılığın getirdiği bir görünüşten başka bir şey değildi. Kendisiyle birkaç kelâm edince bunu rahatlıkla anlardınız. 

Tamburî Suat Kurtuldu, sürekli top sakal bırakırdı. Bu sakal stili ona çok da yakışırdı. Adeta bu sakalla özdeşleşmişti. Fakat bu, özentiden kaynaklanan bir durum değildi.

Bakımlı bir insan olan Kurtuldu, imkânları dahilinde çok güzel giyinirdi. Bu, onu Batılı (veya modern) gösterse de aslında o köklerine bağlı bir insandı. Zira o, Batı’yı da Doğu’yu da iyi bilir; her ikisinden de alınması gerekenleri alır, bu iki kaynağı aynı teknede adeta yoğurur, zihin eleğinden geçirerek mezcederdi. Buna bir çeşit kültürel sentez de diyebiliriz. Yani o, Doğu’ya da Batı’ya da (hiçbirine) körü körüne bağlı değildi. 

Suat Kurtuldu; resimden müziğe, edebiyattan köşe yazarlığına kadar sanatın pek çok dalında mahirdi. Çok iyi tambur ve ud çalar, bunun yanında profesyonel bir ressam gibi resim yapardı. Birçok alanda yazılar ve şiirler kaleme alırdı. Bunları gazete aracılığıyla okurlarıyla paylaşırdı. Türk musikisi şefi ve icracısıydı. Enstrüman bir insana ancak bu kadar yakışırdı. 

Kurtuldu, sadece enstrüman çalmakla kalmaz, müziğin teorisi üzerinde de kafa yorardı. Bunun ispatı diyebileceğimiz “Türk Müziği Nazariyatı: Temel Teorik Bilgiler, Makamlar, Usuller” adlı 348 sayfalık kapsamlı bir eserini 2018'de kaleme almış, alanında kıymeti haiz olan söz konusu kitap Trabzon Büyükşehir Belediyesi tarafından yayımlanmıştı. Kitapta Türk musikisinin temel teorik bilgileri, makamlar ve usuller ele alınmaktadır. Kurtuldu “Elli altı yılı bulan musiki hayatımda bir Tamburî, şef ve icracı olarak elde edip tetkik ettiğimiz eserlerden aldığımız ilham neticesinde, biz de kazandığımız bilgileri bu kitaba sığdırmaya çalıştık.” demektedir. Öte yandan yine Suat Kurtuldu’nun 1988 ve 1996 yıllarında Trabzon İl Yıllığı'nda “Trabzon’da Türk Musikisinin Dünü Bugünü” ve “Trabzon’da Türk Musikisinin Tarihi Akışına Bir Bakış” başlıklı çalışmaları yayımlanmıştır. Böylece Trabzon’da Türk musikisinin tarihî gelişimine sağlam bilgi ve belgelerle ışık tutmuştur. 

Suat Kurtuldu, Türk sanat musikisinin Trabzon’daki gelişimi, yaşatılması ve yeni kuşaklara aktarılması konusunda ciddi katkılarda bulunmuştur. Trabzon’da bu alanda emek veren hocaların başında gelmektedir. Yani o, bu alanda Ahmet Selim Teymur, Temel Şükrü Doğru ve Turgut Eryalçın gibi öncülerden biridir. Bu yüzden de Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi, 20 Mart 2019 tarihinde ressam, müzisyen ve yazar Suat Kurtuldu’ya insanlığa kazandırdığı eserlerden dolayı teşekkür beratı vermiştir. Fakat yine de Suat Kurtuldu’nun bilgi, görgü ve tecrübelerinden yaşarken yeterince istifade ettiğimiz söylenemez. Zira bizde sanatçının yaşayanı değil, maalesef ölüsü makbuldür. 

Vaktiyle Trabzon’da Karadeniz Teknik Üniversitesi’ne bağlı Fatih Eğitim Fakültesi Müzik Bölümünün organize ettiği Birinci Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu’na, şehrin en yaşlı ve tecrübeli Türk Sanat Müziği mensubu olmasına rağmen, ne yazık ki davet edilmemiştir. Bu yüzden de “Bir Sempozyumun Ardından “adıyla sitemli bir yazı yazmıştır. Söz konusu eleştiri yazısı Mavi Nota dergisinin Haziran 1993 sayısında yayımlanmıştır. 

Suat Kurtuldu, bir koltukta iki karpuz taşısa da onun asıl ilgi alanı şüphesiz ki müzikti. Zira o Tamburî ve Udî Suat Kurtuldu” olarak biliniyor ve öylece anılıyordu. Yani hayatının merkezinde çok sevdiği musiki vardı. O, Trabzon’da müzik alanında usta çırak ilişkisinin (geleneğinin) devam etmesine de katkılarda bulunmuştur. Bu alanda gerçekleştirdiği çalışmalar onun adını bundan sonra da yaşatacaktır. Kendisine tekrar rahmet diliyorum.