“Her koyun kendi bacağından asılır”

Atasözünün arkasında kasaplık geleneğinden gelen somut bir görüntü vardır: kasaplar koyunları kendi bacaklarından asarak ön plana koyar; bir koyun başkasının bacağından asılamaz, çünkü her koyun kendi ağırlığını ancak kendi bacağı taşıyabilir. Bu fizyolojik gerçek, ahlaki sorumluluğun en güzel metaforuna dönüşmüştür.

Atasözü hem kendini koruma hem başkalarına müdahale etmeme bağlamında kullanılır. "Kardeşinin yanlışını ben üstlenmem", "ben kendi işimden sorumluyum, başkasının kararı beni bağlamaz" gibi ifadelerin halk dilindeki karşılığıdır. Hukuk sisteminde de ceza bireyseldir; bir başkasının suçundan cezalandırılamazsın.

Atasözünün önemli bir öğüdü vardır: kendi sorumluluğunu üstlen, başkasının sorumluluğuna girme. Çocuklarına, ailene, arkadaşına yardım edebilirsin; ama onların yapmaları gereken şeyi onlar yerine yapmak, hem onları zayıflatır hem seni yıpratır. Eş anlamlı bir söz olan "Herkes kendi günahına yansın" da aynı bireysel sorumluluk vurgusunu yapar. Olgunluk, kendi yükünü taşımak ile başlar.