“İçinden geçmek”

Deyimin arkasında çok güzel bir mekân metaforu yatar: insanın "iç dünyası" sanki bir mekândır; oradan bir düşünce ya da niyet "geçer." "İçinden geçmek" demek, "düşüncenin zihinden hızlıca akıp geçmesi" demektir. Bu somut mekân metaforu, halk dilinde içsel zihin hareketlerinin ifadesine dönüşmüştür.

Deyim hem kendi içsel düşüncelerimizi hem başkalarının düşüncelerini sezmeyi anlatmak için kullanılır. "İçimden bir tatil yapayım geçti" demek, anlık niyet oluşumunu anlatır; "İçinden geçeni anladım" demek, başkasının düşüncesini sezmeyi anlatır. Empatik ilişkilerde ve içsel keşiflerde sıkça kullanılır.

Deyim Türk halk hikmetinde sezginin ve içsel uyanıklığın değerini vurgular. Atasözü "Akıl akıldan üstündür" zihinlerin etkileşiminin değerini hatırlatır. Eş anlamlı deyimler arasında "Aklından geçmek", "Sezilmek" ve "Anlamak" yer alır. Modern psikolojide "intuition" (sezgi) ve "mind reading" (akıl okuma) bu deyimin akademik karşılıklarıdır. Olgun bir gözlem, içinden geçenleri ifade etmenin sağlıklı iletişimin temeli olduğu; başkalarının içinden geçenleri sezmenin de empatinin temel becerisi olduğudur.