“Diş bilemek”

Deyimin arkasında çok güçlü bir hayvan davranışı imgesi yatar: avcı hayvanlar, saldırıdan önce dişlerini bilemek ister gibi gergin durur; "diş bilemek" demek, "saldırıya hazırlanmak" demektir. Bu somut hayvansal görüntü, halk dilinde insan davranışlarına metafor olmuştur. Diş bileyen kişi, doğrudan saldırmaz; ama uygun fırsatı bekler.

Deyim haksızlık yaşayanlarda, rekabet halindeki rakiplerde, gizli düşmanlıklarda kullanılır. Bir yetersizliğini herkesin önünde aşağılanan çalışan, bir aile içi kavgada yenilen kişi, bir spor karşılaşmasında haksızlığa uğrayan takım — hepsi diş bileyebilir. Bu, açık çatışmadan farklı, sessiz ve uzun vadeli bir öfkedir.

Deyim çoğu zaman olumsuz bir bağlamda kullanılır; çünkü gizli kin, hem kişiyi hem ilişkileri zehirler. Atasözü "İntikam soğuk yenir" sabırlı düşünmenin değerini hatırlatırken, "Diş bilemek" çoğu zaman bu sabırlı düşünmenin olumsuz tarafıdır. Eş anlamlı deyimler arasında "Kin tutmak", "İçinde tutmak" ve "Hesabı tutmak" yer alır. Modern psikolojide "grudge holding" (kin tutma) bu deyimin akademik karşılığıdır. Olgun bir tutum, diş bilemek yerine açık iletişim yoluyla sorunları çözmek; affetme ya da uzaklaşma yolunu seçmektir.