Edebiyat ve Kültür Platformu
“Kılı kırk yarmak”
Deyim anlamı, açıklaması ve örnek cümlesi
Anlamı
Bir konuyu en küçük ayrıntısına kadar incelemek, çok dikkatli ve titiz davranmak anlamında kullanılır. Olağanüstü bir titizlik düzeyini ifade eder; en küçük bir hatayı bile gözden kaçırmamayı anlatır. Türk dilinde dikkatin ve titizliğin en güzel ifadelerinden biridir. Bağlama göre olumlu (titizlik) ya da olumsuz (aşırılık) tonlar taşıyabilir.
Kökeni ve Kullanımı
Deyimin arkasında çok güçlü bir abartı yatar: kıl, doğal olarak çok inceciktir; onu yarmak bile zordur, "kırk yarmak" demek hayal edilemez bir incelik düzeyini anlatır. Bu hiperbol, halk dilinde aşırı ayrıntıcılığın metaforuna dönüşmüştür. Bir konu üzerinde kılı kırk yaran kişi, gözden kaçırılması imkânsız ayrıntılara bile dikkat eder.
Deyim mühendislikte, hukukta, tıpta, finansta — kısacası özen gerektiren her alanda — değerli bir davranıştır. Bir hâkimin kararını verirken kılı kırk yarması, bir cerrahın ameliyatta kılı kırk yarması, bir muhasebecinin hesapta kılı kırk yarması — hepsi olumlu özen örnekleridir. Bu titizlik hayat kurtarabilir, mali kayıpları önler, adaleti sağlar.
Deyim olumsuz olarak da kullanılabilir: önemsiz konularda kılı kırk yaran kişi gereksiz zaman kaybeder, başkalarını yorar, ana konudan uzaklaşır. Atasözü "Aşırı dikkat insanı yorar" bu olumsuz boyutu hatırlatır. Eş anlamlı deyimler arasında "İğneyle kuyu kazmak", "Çok titiz olmak" ve "Pireyi deve yapmak" (olumsuz) yer alır. Modern dünyada "perfectionism" (mükemmeliyetçilik) bu deyimin psikolojik karşılığıdır. Olgun bir tutum, hangi konuda kılı kırk yarmanın değerli olduğunu, hangi konuda gereksiz olduğunu bilmektir.
Örnek Cümleler
“Kılı kırk yarmak” deyiminin anlamı kısaca nedir?
Bir konuyu en küçük ayrıntısına kadar incelemek, çok dikkatli ve titiz davranmak anlamında kullanılır. Olağanüstü bir titizlik düzeyini ifade eder; en küçük bir hatayı bile gözden kaçırmamayı anlatır. Türk dilinde dikkatin ve titizliğin en güzel ifadelerinden biridir. Bağlama ...
Bu deyim nereden gelmektedir, nerede kullanılır?
Deyimin arkasında çok güçlü bir abartı yatar: kıl, doğal olarak çok inceciktir; onu yarmak bile zordur, "kırk yarmak" demek hayal edilemez bir incelik düzeyini anlatır. Bu hiperbol, halk dilinde aşırı ayrıntıcılığın metaforuna dönüşmüştür. Bir konu üzerinde kılı kırk yaran kişi, gözden kaçırılması imkânsız ayrıntılara bile dikkat eder. Deyim mü...
Bu deyim nasıl bir cümlede kullanılır?
Hâkim kılı kırk yararak karar verdi.
