“Olur olmaz”

Deyimin arkasında çok güzel bir kavramsal yapı yatar: "olur" yani uygun, "olmaz" yani uygun olmayan — bu iki zıt kavramı bir araya getirip "yerli yersiz" anlamı yaratan bir deyim oluşur. "Olur olmaz" demek, "uygun olsa da olmasa da, fark gözetmeden, gelişigüzel" demektir. Bu somut zıtlık metaforu, halk dilinde özensizliğin ifadesine dönüşmüştür.

Deyim sosyal davranışlarda, konuşmalarda, alışveriş tercihlerinde, iletişim biçimlerinde sıkça kullanılır. Olur olmaz şeyleri söyleyen kişi, olur olmaz konularda atarlanan kişi, olur olmaz alışveriş yapan biri, olur olmaz arkadaş seçen genç — hepsi olumsuz örnekler oluşturur. Bu davranışlar, çoğu zaman düşünmeden, dürtüsel hareket etmenin sonucudur.

Deyim çoğu zaman uyarı amaçlı kullanılır: "Olur olmaz konuşma." Atasözü "Az söyle, doğru söyle" söze değer vermenin önemini hatırlatır. Eş anlamlı deyimler arasında "Yerli yersiz", "Rastgele" ve "Gereksiz yere" yer alır. Modern dilde "indiscriminately" (ayrım yapmadan) tam karşılığıdır. Olgun bir tutum, olur olmaz davranışlardan kaçınmak; her eylemden, her sözden önce uygunluğunu değerlendirmektir.