“Tıkır tıkır işlemek”

Deyimin arkasında çok güzel bir işitsel gözlem yatar: iyi yağlanmış, doğru ayarlanmış bir saat ya da makine "tık tık" sesi çıkarır; bu ses düzenli, ritmik, sorunsuz bir çalışmanın ifadesidir. "Tıkır tıkır" sözü bu ses ritminin yansımasıdır. Bu somut işitsel deneyim, halk dilinde verimin ve düzenin metaforuna dönüşmüştür. Bir iş tıkır tıkır işliyorsa, hiçbir engel ya da aksaklık yoktur.

Deyim iş yerlerinde, iş süreçlerinde, ekiplerde, ailelerde, hatta sağlık durumlarında kullanılır. Tıkır tıkır işleyen bir muhasebe, tıkır tıkır akıp giden bir üretim hattı, tıkır tıkır yapılan bir aile rutini, tıkır tıkır çalışan bir kalp — hepsi sorunsuz işleyişin ifadesidir. Yöneticiler, ana babalar, doktorlar — hepsi "tıkır tıkır" durumun sürmesini ister.

Deyim çoğu zaman gurur ya da rahatlama duygusuyla birlikte kullanılır: "Şirketimiz tıkır tıkır işliyor." Atasözü "Düzen başarının yarısıdır" düzenin önemini hatırlatır. Eş anlamlı deyimler arasında "Yağ gibi akmak", "Sorunsuz işlemek" ve "Çark gibi dönmek" yer alır. Modern yönetim biliminde "operational excellence" (operasyonel mükemmellik) bu deyimin profesyonel karşılığıdır. Olgun bir gözlem, tıkır tıkır işleyen sistemlerin arkasında çoğu zaman görünmeyen bakım, hazırlık ve özen olduğudur.