Sürgündeki Arkadaşım 4

 

Elime aldığım mektup sürgündeki aradığım fakat akıl hastanesinde bulamadığım arkadaşımdan geliyordu. Çevirdim zarfın üzerine baktım gerçekten de bana gelen elimdeki okuduğum o mektup hiç tahmin etmediğim Almanya’dan geliyordu. Oysa benim ne Almanya ile bir ilişkim vardı, ne de buralarda bir yakınım veya tanıdığım kişi vardı. Ama doğruydu bu elimdeki mektubu sürgündeki arkadaşım yazmıştı, hem de onu Almanya’dan yazmıştı. Şaşkınlıkla mektubu tekrar, tekrar okudum.

Meğer sürgündeki arkadaşım gönderildiği akıl hastanesinden, çıkar çıkmaz bir yolunu bulmuş kendini doğruca Almanya’nın kollarına teslim etmişti. Mektupta yazdığına göre, Alman hükümetinden siyasi sığınma hakkı istediğini ve bir Alman kadınla evlendiğini yazıyordu ve bu gün yarın sonucunun belli olacağını istersem beni de istek yaparak kendi yanına aldırabileceğini yazıyordu.

Şaşkın şaşkın gelen mektubu tekrar, tekrar okudum. Mektubun sonuna doğru okuduğum bazı kısımlarında kafam karışmaya başlamıştı. Satır aralarında bana eski yerlerden beraber çalıştığımız yerlerden haberler soruyordu. Değişik neler olduğunu soruyor, sanki bir şeyleri söylememi yazmamı istercesine beraber çalıştığımız eski yerden ölen kalan kim var kim yok onları soruyordu.

Oysa kendisinin başına ne geldiyse, bu soruları sorduğu şehirde gelmişti ama neden sorduğunu bir türlü anlayamadım. Onun isteği üzerine hemen cevap yazarak bildiğim her şeyi şehirde öldürülen iktidar partisinin yöneticisine ve suçlusunun yakalanıp ceza evinde yattığına varıncaya ne olduysam ve ne biliyorsam duyduğum bildiğim her şeyi birer birer cevap olarak yazdığım mektupta anlattım.

Aradan on beş yirmi gün geçmeden sürgündeki bu arkadaşımdan bana tekrar ikinci bir mektup daha geldi. Bu defa gelen mektubunda kendisinin siyasi sığınma hakkını aldığını ve bir iş bularak çalışmaya başladığını, artık Türkiye’ye dönmeyeceğini ancak ilerdeki bir tarihlerde Türkiye’de siyasi ya da değil suçlular için bir genel af çıkarsa belki bir gün dönebileceğini yazıyordu.

Bildiğim kadarıyla sürgündeki arkadaşımın, solcu olmasından başka hiç bir suçu yoktu. Hiç bir siyasi olaya da adı karışmamıştı amma, neden bana öyle yazdığını anlayamadım. Her halde bir bildiği vardır askeri yönetimden korkuyordur falan diyerek düşündüm ve bunları, önemsemedim.

Çünkü onunla mektuplaştığım günlerde, halk arasındaki söylentilere göre ülkede karanlık şeylerin yaşandığı söyleniyordu. Solcuların sağcıların birer, birer toplanıp ceza evlerine atıldığı ve onlara işkenceler yapıldığı söyleniyordu. Bu söylentileri bildiğim ve duyduğum için, Almanya’dan bana mektup yazan arkadaşımın yazdıklarında başka bir anlam olduğunu düşünemedim.

Ülkede askeri yönetim her yerde işi ele almıştı. Resmi dairelerdeki yöneticiler hepsi askerlerin elindeydi. Bir tek okullar öyle değildi okullarda yine öğretmenler ders veriyor, yine öğretmenler yöneticilik yapıyorlardı.

Bir yaz akşamıydı, bulunduğum mahallede bir okulun bahçesinde talebeler kendi aralarında hazırladıkları müsamereyi ve eğlenceleri yaz günü olduğu için okul bahçesinde velilere ve halka sunuyorlardı. Neden gittim bilmiyorum kalabalık dikkatimi çekti vardım ben de onları izlemeye başladım. Benimle beraber kalabalık arasında gösterileri izleyen tanıdığım bazı kişiler’ de vardı.

Tanıdıklarımdan birinin oğlu hem gösterileri seyrediyordu hem de elindeki kâğıt torbadan çıkarttığı leblebilerini yiyordu. Bu çocuk bir ara ön sıralarda bulunan kendi arkadaşına şaka olsun diye leblebi tanesi atar. Olacak bu ya o leblebi gider, ön sıralarda görevli bulunan bir astsubayın kulağına değiverir.

Kulağına leblebi tanesi değmesine değer de, vay babam sen misin bunu atan derler, sonra bu adam askerlerine derhal emir verir apar topar arkadaşımın bu on beş an altı yaşlarında ya var ya yok olan çocuk yaştaki oğlunu, apar topar yakalarlar ve bunu götürürler jandarma karakolundaki nezarete atıverirler.

Olayı duyan babası telaşlanır. Oğlunun karakolda dayak yemesinden korktuğundan onun adına özür dilemek için doğruca karakola koşup karakoldaki oğlunu nezarete atan ast subayla görüşmek ondan oğlu adına özür dilemek ve girdiği nezarethaneden oğlunu kurtarmak isterdir.

Bunu önce karakolun önündeki nöbetçi askerler durdururlar, önce onlar kapı önünde bir güzel sorguya çekerler, arkasından bu da yetmez onu da babasıdır falan demezler, sen de askere karşı gelenlerdensin diyerek apar topar içeri alırlar, doğruca götürüp oğlunun yanında bulunan demir parmaklı ikinci bir nezarethaneye onu da koyuverirler.

Koydukları bu kişi bir devlet memurudur ve hatta o bir dairede amiridir. Ayrıca olayın yaşandığı yer asayiş yönünden polis yetkisinde olan şehir merkezidir. Ama onlar bunu ne dinlerler ne de oğlunu karakoldan kurtarmaya gelen memurun, memur olmasına aldırmazlar.

Oğlunu kurtarmak için karakola giden baba neye uğradığını şaşırır. Bir tarafta dayak yiyen oğlu sorulara acılar içinde cevap vermekteyken, yan tarafta ise kendisi sorgu sual sırasının kuşkular içinde sıranın kendisine gelmesini beklemektedir.

Aradan saatler geçer gece yarısı olur. Hala bunlar baba oğul karakolda demir parmaklıklar altında iken yetkili astsubay ne düşündü bilinmez memur ve daire amiri olan babasını gecenin ikinci yarısında serbest bırakarak bir sürü nasihat ettikten sonra onu evine gönderir.

Baba şaşkın, şaşkın evine döner fakat o gece, onun kurtarmak istediği oğlu nezarette kalır. Ertesi gün olur resmi daireler açılır ve babası ilgili karakolun üst yetkilisini arar ve başına gelen durumu buna bildirir. Sonunda oğlunun suçlu olmadığı öğrenildiğinden dışarı çıkartırlar amma olan olmuştur çocuk nezarethanede bir hayli hırpalanmıştır. Çocuğunsa askerlere karşı güveni kalmamıştır. Daha askerliğini yapmadan, askerlikten nefret etmeyi öğrenmiştir.

 

Kim ister asker gelsin konsun başa,

İster mi hiç, huzur olsa her yerde,

Onun için dedik hep, sen çok yaşa,

Çünkü bizim asker, çareydi derde.

 

Günler sessizlik içinde geçiyordu bir ara üç beş günlüğüne bir göreve gönderildim benimle beraber görevli olan kişilerle gündüz işlerimizi yapıyorduk akşamları lokalde yiyor içiyor eğleniyor ve gece de görevli olduğumuz yerin misafirhanesinde kalıyorduk.

Gece olmuştu ve yatma zamanımız gelmişti. Beraberce kalktık yatmaya gittik. Yatmak için gittiğimiz misafirhanenin kapısı açılmıyordu kapıyı çaldık. Biz karşımıza bir görevli çıkacak diye beklerken içerinden karşımıza bir astsubay çıktı. Adam bağırıyordu şimdi sizleri tutuklatırım gidin buradan bu saatte buraya giremezsiniz diyordu. Hâlbuki kaldığımız yer sivil bir idarenin misafirhanesiydi ve bir gün önce orada kalmıştık eşyalarımız her şeyimiz oradaki odamızdaydı. Sonradan öğrendik’ ki bizi içeri sokmayan tutuklamakla tehdit eden bu astsubay o gün gelmiş oraya yerleşmişti,  o da orada bizim kaldığımız misafirhanede kalmaya başlamıştı. Görevlilere de sıkı, sıkı tembih ederek, kendisinden başka kimsenin misafirhanede kalmasını istememiş kaldığımız bu yerdeki odaların boş kalmasını emretmiş.

Çaresiz şöyle dururken, başımız belaya girmesin diyerek, şartları daha fazla zorlamadık ve bizler oradan ayrılarak o geceyi bir başka yerde geçirdik. 

Düşünüyordum;

Acaba diyordum, bu asker bizlerden korktuğundan mı öyle yapmıştı, yoksa elindeki yetkilerini kendilerini bize karşı ispatlamak için mi öyle davranmıştı. Sanırım o günlerde bizlere ihtilalin gücünü göstermek istiyordu.

Neyse ki buradaki görevimiz uzun sürmedi kısa bir zaman sonra tekrar gerçek görev yerlerimize döndük.

 

Biz ne ihtilaller gördük
Ezilenleri işkence yapılanları gördük
Bu sağcıdır deyip bu solcudur diyerek
Hor bakanları,
Fikirleri suç sayanları gördük.
Gösteriler
Mitingler
Ve bağırıp çağıranları çok gördük.
 
Sokakları ayıranları
Kırk yıllık mahallemize sahip çıkanları
Ve çok kardeş kavgaları gördük
Bu da olmadı
Aramıza nifak sokanları
Gördük.
 
Çare bildik
Ve asker, dedik 
Bağrımıza bastık, baş tacımız yaptık
Bazen kızdık, bazen sevindik
Ve yine de huzuru 
Biz....
Onların sayesinde gördük.