Hayatın Anlamı

Hayatın doğal mana akışı zıtların, benzerlerin ve benzemezlerin yasaksız ilişkileriyle biçimlenir. Hayat, yaptığı mananın akış biçiminde zorunlu nedenselliğe bağlı kalsa da içerdiği olgular arası ilişkide yasaksızdır. Hayatın akışını yasaklı biçimlere sokan, insan uygarlığıdır.

Ne söz ne düşünce ne de bir eylem olgusu hayatı anlatmaya yeterlidir; aşk bile yetmez. “Hayat hem hiçliğin hem varlığın anlamıdır” dense bile anlatılmış sayılmaz; çünkü hayat anlamsızlığı da içerir.

*

Bir anlam versem hayata

Bilemem hangi manada

Kendim olmaktan başka…

*

“Kendine bir anlam arayan tek varlık insandır” demiş Albert Camus. Ben de böyle düşünüyorum ve fazladan diyorum ki, insan aynı zamanda kendinden başka varlıkların da anlamını arayan tek varlıktır. Hayatın var ediş bilgisini çözebildiği kadarıyla kendi kaderini kısmen de olsa yapabilir olan tek varlık henüz insandır. İnsanın, hayatı kendine göreli anlamlandırmak için yaratılmış çok özel bir varlık olduğunu düşünürüm. Hayat görünürde kendiliğinden belirgin bir amaca yönelik anlam ifade etmiyor. Hayata, amaca göreli anlam kazandıracak olan insandır. Ve insan bunu ancak kendine biçtiği anlam ile yapabilir.

Hayatı genel olarak bir manaya sıkıştırmak haddime değil. Eğer insan kendi anlamını bir kelebek rüyasında, şiirde, açlık veya yokluk çeken bir cana yardımda bulmuşsa, o buluş artık onun hayata verdiği anlam gerçekliği olur. Aslında ne ve niçin olduğumuz hayatın umurunda değildir. Bir mucize gibi gelir geçeriz hayattan; mucize biterken ölüm durağında, ne fark eder ki ister soğuk ister sıcak içsek son bir yudum hayat suyundan? Biz hayatın umurunda olmasak da hayatı umursamak bizim varlık nedenimiz olmuştur. Belki bir gün hayatın da umursadığı bir gerçekliğe dönüşür kendimize biçtiğimiz anlamların akışı...

“Her şeyi çok ciddiye alıyordum; sanki ölümsüzmüşüm gibi” der, Jean Paul Sartre. (Bense ölümlü olduğumu hatırladıkça her şeyi daha ciddiye alıyorum. Ne de olsa bilirim; ölümlü yaşamak, ölümsüz düşünmek kadar ciddiye alınması gereken bir iştir.)

*Muharrem Soyek