Zihnin Ev Sahibi Ve Kapıdaki Misafirler

İnsan, hayatın akışı içinde sürekli bir yüzleşme hâlindedir. Zihnimizin kapısını çalan sayısız duygu, fikir ve kaygı, içeri girmek için sıra bekler. Fakat bir Stoacı ve hayat yolcusu için asıl mesele, gelenlerin ne kadar gürültülü olduğu değil; zihnin ev sahibinin o kapıda nasıl durduğudur.

Çoğu zaman kaygının kaynağını dışarıda ararız. Oysa insanı yoran şey olayların kendisi değil, o olaylara yüklediği değerdir. Yanlış yere anlam yükledikçe kaygının biçimi değişir; ancak kaynağı hep aynı kalır. Tam da bu noktada bilgece bir sınır çizmek gerekir: Zihne giren her his bize mi aittir, yoksa bir başkasının yükü müdür?

Eğer bir duygu kendimize aitse, onu yok saymak veya bastırmak yerine kabul etmek gerekir. İnsan, içindeki öfkeye ya da kaygıya dürüstçe bir isim verdiğinde, onun üzerindeki görünmez hâkimiyeti kırılır. Adı konan duygu, görevini tamamlar ve ağır ağır uğurlanır. Zihnin bir kâğıda dökülen notları, o taşlaşmış hisleri yumuşatır; soyut bir tehdit olmaktan çıkarıp somut bir gerçekliğe dönüştürür.

Eğer gelen yük başkasına aitse, onu geldiği yerde bırakabilmek gerekir. Aileden, dosttan, düşmandan ya da hayatın o kaçınılmaz gürültüsünden gelen duygu dalgaları karşısında ayrışabilmek, zihinsel özgürlüğün ilk şartıdır.

Misafir ağırlanır;

evin anahtarı verilmez.

Her şeyle özdeşleşen zihin köleleşir; ayrışabilen zihin ise kendi evinin hâkimi kalır.

Çünkü hayat, zıtlıkların dokunulmaz uyumundan ibarettir. Işık, karanlık ve gölge bir çatışmanın değil, birbirini netleştiren evrensel bir dengenin parçalarıdır. Karanlığı ve gölgeyi tanıyıp tanımlayan göz, ışığı aramaya ihtiyaç duymaz; ışığın zaten orada olduğunu fark eder.

Zihninin kapısını 20 saniyelik bir sükûnetle açan insan, içeri giren her öfkeye veya kaygıya bir misafir gözüyle bakar. Onu ağırlar, dinler, mesajını alır ve vakti geldiğinde:

“Misafirlik bitti.”

diyerek kapıyı kapatır.

Dışarıda ne kadar büyük bir fırtına koparsa kopsun, zihninin ev sahibi kalmayı başaranlar için hayat, sadece seyredilen ve sükûnetle yaşanan eşsiz bir yolculuktur.

Hamiye GÜL