“İçten pazarlıklı olmak”

Deyimin arkasında çok güzel bir ticaret metaforu yatar: pazarlık, alıcı ve satıcı arasındaki çıkar müzakeresidir. "İçten pazarlıklı" demek, "dışarıdan dostça davransa da içeride hesap yapan" demektir. Bu somut ticaret metaforu, halk dilinde sahte samimiyetin ifadesine dönüşmüştür. İçten pazarlıklı kişi, dış görünüşle iç gerçeklik arasında uyumsuzluk yaşar.

Deyim aile içinde, dostluk ilişkilerinde, iş ortamlarında, siyasi söylemlerde sıkça gündeme gelir. Sevgi gösterirken aslında miras hesaplayan akraba, dost gibi davranıp aslında bilgi toplayan kişi, samimiymiş gibi konuşan ama çıkar bekleyen patron — hepsi içten pazarlıklı kişilerdir. Bu davranış, güveni en hızlı kaybeden tutumlardan biridir.

Deyim çoğu zaman uyarı amaçlı kullanılır: "Dikkat et, içten pazarlıklı." Atasözü "Görünüşe aldanma" dış ile iç arasındaki olası uyumsuzluğa dikkat çeker. Eş anlamlı deyimler arasında "İkiyüzlü", "Sinsi" ve "Hesapçı" yer alır. Modern psikolojide "machiavellianism" (Makyavelizm) ve "instrumental friendliness" (araçsal samimiyet) bu deyimin akademik karşılıklarıdır. Olgun bir tutum, içten pazarlıklı olmamak; gerçek niyetlerini saygılı biçimde ifade etmek; aynı zamanda başkalarının içten pazarlıklı tutumlarını da fark edip ilişkileri buna göre ayarlamaktır.