“Kara çalmak”

Deyimin arkasında çok güzel bir görsel imge yatar: "kara" iyi ile kötü arasındaki simgesel bir ayrımdır; "kara çalmak" demek, "temiz bir adı kara ile lekelemek" demektir. Bu somut renk metaforu, halk dilinde itibar zedelemenin ifadesine dönüşmüştür. Kara çalan kişi, başkasının temiz adını yalan ya da iftiralarla kirletir.

Deyim siyasette, iş rekabetinde, sosyal ilişkilerde, sosyal medyada sıkça gündeme gelir. Rakibine sahte iddialar yöneltmek, bir komşusuna hakkında yalan dedikodular yaymak, bir iş arkadaşının başarısını gölgelemek için iftira atmak — hepsi kara çalma örnekleridir. Bu davranış, hem hedefe hem yapana zarar verir; çünkü gerçek er geç ortaya çıkar.

Deyim Türk halk hikmetinde dürüstlüğün ve adaletin değerini vurgular. Atasözü "Yalancının mumu yatsıya kadar yanar" yalanların kalıcı olmadığını hatırlatır. Eş anlamlı deyimler arasında "İftira atmak", "Karalamak" ve "Adını lekelemek" yer alır. Modern hukukta "defamation" (iftira) bu deyimin yasal karşılığıdır. Olgun bir tutum, kara çalmamak; kara çalındığımızda da hızlı ve net biçimde gerçeği ortaya koymak, gerekirse hukuki yollara başvurmaktır.