İngiltere'de Demokrasi Nasıl Gelişti ?

B.



Demokrasi kavramı eski Yunan'da ortaya çıkmış , halkın kendini idare etmesi anlamında kullanılmış bir sözcüktür .

Eski Roma ve Yunan'da sadece vatandaş olanlar oy kullanabilir , halkın büyük çoğunluğu ve köleler oy kullanamazdı . Sokrat , demokrasiyi " Atlarla eşeklerin bir arada yaşamasıdır " şeklinde tarif etmiş .

Tarih boyunca daima idare edenler ve edilenler diye iki kesim olmuştur . İdare edenler güçlü ve egemen , halk yığınları güçsüz ve mahkum ..

Yönetim biçimleri içinde halkın etkinliğini belli bir düzeye getiren , kusuru en az idare şekli olarak bilinen demokrasinin beşiği İngiltere'dir . İngiltere'deki demokratik gelişim iki yüz yılı aşkın bir süreçte çok sancılı aşamalardan geçmiştir . İngiltere bu başarıyı toplumunun bilinçlenmesi ve yöneticilere karşı direnmesi sonucu kazanmıştır .

1763 Yılında Wilkes isimli bir gazeteci Kral III. George'un Meclis kapanışında yaptığı bir konuşmayı tenkit eder . North Briton gazetesindeki ağır eleştiriyi okuyan Kral , gazetecinin tutuklanmasını emreder . Gazeteci tutuklanıp evi aranır , kitap ve belgeleri bir çuvala konarak İç İşleri Bakanlığına getirilir .

Gazeteci Wilkes , evinin mahkeme kararı olmadan aranmış olmasını , tutuklanmasının kanuni olmadığını , mahkeme kararı olmadan hiçbir İngiliz vatandaşının evine girilemeyeceğini söyleyerek yapılanlara isyan eder . Londra Mahkemesi itirazı inceleyerek tutuklamanın yasal olmadığına ve gazetecinin salınmasına karar verir .
Wilkes ve arkadaşları tahliye edilirler . Gazeteci , Bakanlık aleyhine tazminat davası açar . Bakanlık yüz bin sterlin para cezasına mahkum olur .

Buna rağmen kamuoyu tatmin olmaz . Gazeteci Wilkes her yerde kahramanlar gibi karşılanır . Duvarlara " Wilkes'a yapılan haksızlıkları unutmayacağız " yazıları yazılır .
Saray , karşı propagandaya geçer . Gazetecinin kumarbaz , ayyaş , karısından ayrı sefih bir hayat yaşadığı belgelenerek basılan beyannamelerle halka dağıtılır . İngilizler , bu söylenenlerin doğru olduğunu fakat buna rağmen mahkeme izni olmadan hiçbir vatandaşın evine girilip arama yapılamayacağı konusunda ısrar ederler .

Bir süre sonra yapılan millet vekilleri seçiminde sarhoş gazeteci Wilkes büyük bir oy çoğunluyla millet vekili seçilir . Kral George , yetkisine dayanarak bu adamın Meclis'ten çıkarılmasını emreder . Avam Kamarası Wilkes'ı Meclis'ten kovar .

Seçimler yenilenice halk bu sefer daha fazla oy vererek Wilkes'ı tekrar seçer . Kral , daha sert bir tebliğle millet vekilini tekrar kovdurtur . Arkadan bir seçim daha yapılır . Wilkes bir daha seçilir ve üçüncü defa kovulur .

Aradan yedi sene geçer . Londra Hakimliği seçiminde halk büyük bir çoğunlukla Wilkes'ı Londra Hakimi seçer . Sokaklarda günlerce sevinç gösterileri yapılır . Kral'ın seçimi iptal yetkisi olmadığı için halk mutludur .

Wilkes üç yıl sonra 1774 ' de Londra Belediye Başkanlığına seçilir . Bir yıl sonra yapılan millet vekilliği seçiminde de halkın büyük desteğiyle yeniden millet vekili seçilip Meclis'e girer .

Halkın iradesi bir çığ gibidir . Bu defa Kral , itiraz edemeyip millet vekilliğini onaylar .
İşte o tarihlerden bu yana hiçbir İngiliz'in evine mahkeme kararı olmaksızın girilemedi ve tutuklanamadı .

Fransız fikir adamı Jean Jack Rousseau (Jan Jak Ruso ) Kanunların Ruhu ve Sosyal Sözleşme isimli kitaplarında kendisinden bin küsur sene önce yaşamış Hazreti Muhammed(sav)'in fikirlerine paralel olarak toplumların içinde bulundukları duruma göre idare olunacaklarını belirtiyordu .

İngiltere'de demokrasi , toplumdaki bilincin ve direnişin sonunda gelişti .