Geçen yazımda ’Boykot mu, kölelik mi?’ diye sormuştuk. Bugün o seçimin en canlı örneğine, yani şu meşhur Starbucks meselesine bakalım. Kimileri ’Aman canım, bir kahveyle dünya mı değişir?’ diyor, kimileri de kapısının önünden geçmiyor. Gelin, bu işi laf kalabalığına boğmadan, vicdan terazisine koyalım.

Rakamlar yalan söylemez arkadaşlar. Starbucks bizzat kendisi; müşteri kaybettiğini, milyarlarca dolar zarar yazdığını ve satışların çakıldığını itiraf etti. Alelacele CEO değiştirmeleri de bu boykot depreminin bir sonucu.

Ama bizim için asıl başarı, sadece bir şirketin para kaybetmesi değil. Asıl başarı; ’Ben senin değerlerini onaylamıyorum, benim paramla zulme ortak olamazsın’ diyebilme iradesidir. Dev reklam bütçelerinin, halkın vicdanına çarpıp geri dönmesidir.

Bazıları diyor ki: ’İşletmecisi bizden, çalışanlar bizim çocuklarımız...’ Bakın, ben eskiden bir sucuk fabrikasında çalıştım. O pırıltılı paketlerin, helal logolarının arkasında aslında insana zarar veren ne işler dönüyordu. Ben o gün, işsiz kalma pahasına o çarka ortak olmayı reddettim.

Starbucks’ta da durum farklı değil. Siz parayı buradaki kasaya veriyorsunuz sanıyorsunuz ama o yeşil logo için her yıl cironun belli bir payı hoop, küresel merkeze akıyor. Sizin masum bir keyif sandığınız o yudum, dünyanın öbür ucundaki karanlık operasyonlara, lobilere ve haksız savaşlara finansal destek oluyor. Sermaye vücuttaki kan gibidir; siz buradan pompalarsınız, o gider Gazze’de masumun üzerine inen yumruğu besler.

Sıkışanlar hemen topu taca atıyor:

’Madem öyle, devlet yasaklasın!’ Dostlar, devletin yasaklaması emirle olur; ama halkın içmemesi bir vicdan devrimidir. Devlet yasaklayınca mecburiyetten içmezsin, boykot edince ise hür iradenle reddedersin. Her şeyi devletten beklemek, aklını ve vicdanını memura teslim etmektir. Halkın vicdanının hiçbir küresel güce imza borcu yoktur. Müşteri, sistemden büyüktür. Dükkanlardaki kalabalığa bakıp ’Aman, kimsenin umurunda değil’ demeyin. Gemi su alırken kaptan bunu hemen bağırmaz, ama raporlarda geminin battığı yazar. Bir yerin kalabalık olması, oranın haklı olduğunu göstermez. Tarih boyunca en büyük haksızlıklar, en büyük kalabalıkların alkışları arasında yapıldı. Boykotun asıl başarısı, içerideki kalabalık değil; o dükkanın önünden başını çevirip geçenlerin oluşturduğu o onurlu boşluktur.

Bugün o dükkanda oturanlar, ellerindeki bardağı eskisi gibi havalı bir şekilde masaya koyamıyorlar. O logo artık bir statü sembolü değil, bir vicdan sızısı haline geldi. Starbucks size sadece kahve değil, buraya aitsin yalanını satıyor. Rahat koltuklarla vicdanınızı uyuşturmak istiyor.

Oysa asıl delikanlılık, popüler olana uymak değil; doğru olan için konforundan vazgeçebilmektir. O koltukların rahatlığı, bombalar altında yok olan insanların ahı üzerinedir.

Peki, siz bu işin neresindesiniz? Bu sese bir nefes de siz vermek ister misiniz?