Noktalama İşaretleri

NOKTALAMA İŞARETLERİ  . , ; : … ! ?- /

Noktalama işaretleri, yazıların daha kolay okunmasını ve anlaşılması sağlarlar.

Biz konuşurken cümlede anlatmak istediklerimizi ses tonlamalarımızla açık olarak ortaya koyabiliriz. Nerede duracağımızı, nerede vurgu yapacağımızı biliriz. Fakat yazıda böyle bir vurgulama yapamayacağımız için, bunu noktalama işaretleriyle yapmaya çalışırız.

Yazıda karışıklıkların önüne geçmek, yanlış okumayı önlemek, okumayı ve anlamayı kolaylaştırmak, cümlenin yapısını ve duraklama yerlerini belirlemek, sözün vurgu ve ton gibi özelliklerini belirtmek için kullanılan işaretlere noktalama işaretleri denir.

Noktalama işaretleri dilimizde ilk kez Tanzimat Döneminde ( 1839-1871 ) kullanılmaya başlanmıştır.

NOKTA İŞARETİ  [ . ]

•  Hüküm, yargı bildiren, anlamca tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır.

Yazarlar bir bir kitaplarını imzaladı.

Bu kitabı mutlaka okumalıyım.

• Kelimelerin kısaltılarak yazılmaları halinde kullanılır.

Dr.  Doç.  Prof.  İst.   vb., Cad., Sok., Alm., Ar., Far., Fr., İng.

Seni bir de Prof. Dr. Cüneyt Bey’e götürelim.

Askerlere Yzb. Ahmet emir vermiş.

Kelimelerin baş harflerinin alınmasıyla yapılan kısaltmalarda nokta kullanılmaz.

TBMM, TDK, D, B, K, G, KB, GB, KD, GD (sekizi de yön), m, cm, g, kg, l, C, Fe

Bu ürünlerin TSE belgeleri var.

• Tarihlerde gün, ay ve yılı ayırmak için kullanılır.

19.06.2001 tarihinde mezun olduk.

• Rakamla sıra bildirilen durumlarda “-ncı, -nci” eklerinin yerine kullanılır.

ÖSS’de  5. olarak büyük başarı elde etti.

• Saat ve dakikaların yazımında kullanılır.

Sergi yarın 8.30′da  açılacak.

• Matematikte çarpı işareti yerine kullanılabilir.

6 . 3

VİRGÜL İŞARETİ  [ , ]

•  Peş peşe gelen eş görevli sözcük  aralarında kullanılır.

Yağmur, kar, çamur demeden yoluna devam etti.

cümlesinde nesnelerin ayrılmasında,

Küçük, güzel bir evi vardı.

cümlesinde sıfatların ayrılmasında kullanılmıştır.

• Anlamca karışan öğelerin ayrılmasında kullanılır.

Yaşlı adamın yanına yaklaştı.
Yaşlı, adamın yanına yaklaştı.

cümlesinde virgül özneyi ayırmakta kullanılmıştır. Eğer olmasaydı, “yaşlı” sözü sıfat olurdu.

• Ara sözlerin başında ve sonunda kullanılır.

Bu evi, çocukluğumun geçtiği yeri, asla sattırmam.

• İçinde başka virgül bulunmayan sıralı cümlelerin ayrılmasında kullanılır.

Bizi çağırdı, kendisi gelmedi.

• Cümle içindeki ünlem bildiren sözcüklerden sonra kullanılır.

Yoo, bu kadarına da pes doğrusu!

• Seslenme bildiren sözcüklerden sonra kullanılır.

Arkadaşlar, biraz beni dinler misiniz?

NOKTALI VİRGÜL İŞARETİ  [ ; ]

• Aralarında şekil ve anlam bakımından ilişki bulunan, duraklaması kısa olan cümlelerin arasına konur.

At ölür, meydan kalır; yiğit ölür şan kalır.

• Birbirine bağlaçla bağlanmış cümlelerde bağlaçtan önce kullanılır.

Beni davet etmediniz; ama bunun için size kızmıyorum.

• Virgülle ayrılmış örnekleri farklı örneklerden ayırmak için kullanılır.

Portakal, mandalina, muz; lâhana, pırasa, ıspanak; bisküvi, kraker, çikolata…

• Öznenin diğer öğelerle karıştığı yerlerde kullanılır.

Küçük; eski bir eve girdi.

Cümlesinde giren “küçük”tür. Eğer virgül koysaydık bu sözcük evin sıfatı olarak da düşünülebilirdi.

İKİ NOKTA İŞARETİ    [ : ]

• Bir cümlenin sonunda açıklama veya örnek verilecekse kullanılır.

Başarmak için bir tek şart vardır: Çalışmak.

• Kavramlar tanımlanırken ya da açıklanırken kullanılır.

İsim: Varlıkları, kavramları karşılayan sözcüklerdir.

• Konuşma metinlerinde kullanılır.

Ali: “Ne zaman geldiniz eve?” diye sordu.

ÜÇ NOKTA İŞARETİ   [ ... ]

• Benzer örneklerle devam edilebileceğini göstermek için kullanılır.

Bahçemizde kiraz, erik, … daha birçok meyve ağacı vardı.

• Anlamca bitirilmemiş cümlelerin sonunda kullanılır.

Bir de istediğimi almamışsa…

Toplantıya gelenler arasında … var mıydı?

• Alıntılarda; başta ortada ve sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konur.

Ahmet Haşim “… sözden ziyade musikiye yakın …” sözleriyle tanımlamıştır şiiri.

• Sözün bir yerde kesildiğini anlatmak için kullanılır.

– Niçin gelmedin?
– Benim …
– Mazereti bırak da gerçeği söyle.

• Yüklemi bulunmayan cümlelerin sonunda kullanılır.

Karşıda başı dumanlı dağlar … Yan tarafta küçük bir dere …

Okurlarıma selam sevgi saygılarımı gönderiyorum.Sağlıcakla ve mutlu kalın.