Mondros Ate�kes Antla�mas�yla, evet d�nya tarihinde ilk kez bir bar�� de�il ate�kes antla�mas�yla hem de Osmanl� gibi bir �lke parsel parsel i�gal edilirken T�rk Milleti - d�zensiz de olsa- Milli M�cadeleyi ba�latm��t�.

Mustafa Kemal on be� g�n ikamet etti�i Pera Palastan, arkada�� Salih Fansa�n�n evine, oradan da Aral�k ba�lar�nda �i�lideki evine ta��nd�� g�nlerde Hatay��n D�rtyol �l�esinde Frans�z gavuruna, yani �lkemizi i�gal eden d��mana ilk kur�un s�k�ld�. ( 19 Aral�k 1918�de Kara Mehmet �avu� ad�nda bir vatanda��m�z d��mana ilk kur�unu s�kt�. )

Bu ilk kur�un s�k�ld�ktan be� ay kadar sonra Mustafa Kemal, 15 May�s 1919�da Hasan Tahsin�in �zmir�de Yunan �a ilk kur�unu s�kt�� g�n�n ertesi g�n�( 16 May�s 1919 ) Milli M�cadeleyi ba�latmak i�in �stanbul�dan Samsun�a hareket etti.

Kafan�z m� kar��t�?

Benim tam otuz �� sene kafam kar��t� bu ilk kur�un ve Milli M�cadelenin ba�lamas� konusunu anlat�rken. Biraz da sizin kafan�z kar��s�n �ok mu?

Evet, Mustafa Kemal Pa�a 16 May�s 1919�da Samsun�a gitmek �zere �stanbul�dan yola ��km��t�r ama bu yolculuktan asl�nda hi� de memnun de�ildir.

�imdi �� Yahu hocam sa�malama. �spat et memnun olmad��n� �� Diyenler olabilir. Vallahi ben de�il bizzat kendisi s�yl�yor. Hem de en �nemli eseri olan Nutuk�ta. Aynen ��yle:

��.Bu geni� salahiyetin, beni �stanbul'dan s�rmek ve uzakla�t�rmak maksad�yla Anadolu'ya g�nderenler taraf�ndan, bana nas�l verildi�i garibinize gidebilir! Derhal ifade etmeliyim ki, bana bu salahiyeti onlar bilerek ve anlayarak vermediler. Ne olursa olsun benim �stanbul'dan uzakla�mam� arzu edenlerin icat ettikleri sebep, "Samsun ve havalisindeki asayi�sizli�i mahallinde g�r�p tedbir almak i�in Samsun'a kadar gitmek" idi. Ben, bu vazifenin yerine getirilmesinin bir makam ve salahiyet sahibi olmaya ba�l� oldu�unu ileri s�rd�m. Bunda hi�bir beis g�rmediler.��

Bu g�revden hi� de memnun olmad��na ba�ka delil gerekir mi bilemem. Bizzat kendisi s�rg�n diyor.

Neyse, ana konudan �ok uzakla�mamak i�in baz� olaylar� atl�yorum.

4 Eyl�l 1919�da Sivas�ta toplanan Kongre�de al�nan kararlar i�inde biri �ok dikkat �ekicidir.

�� Meclis-i Mebusan derhal toplanmal�d�r. ��

Padi�ah taraf�ndan g�revinden al�nm��, hakk�nda tutuklama karar� olan bir Mustafa Kemal�e neydi   kapal� olan Meclis-i Mebusan�n yeniden a��lmas�?

Haydi onu ge�tim, padi�ah Vahdettin, Mustafa Kemal�in emir eri miydi ki hemen Sivas Kongresi biter bitmez 11 Eyl�l 1919�da Parlamentonun yeniden a��lmas� i�in t�m yurtta se�im karar� ald�rm��t�?

Adam� g�revinden alm��s�n, (ayr�ca kendisi de istifa etmi�.) hakk�nda tutuklama karar� ��kartm��s�n ama o �� Meclis-i Mebusan derhal a��lmal�d�r�� Diyor sen de Meclis-i Mebusan� derhal a��yorsun. Sizce de haddinden fazla tuhaf de�il mi bu durum?

�lkenin her taraf�nda se�imler yap�l�yor ve 12 Ocak 1920�de Meclis-i Mebusan tekrar a��l�yor.

�imdi sorulabilir: ��lkede t�m bunlar olup biterken �ngilizler uyuyor mu?��

Evet, D�nyan�n en sa�lam gizli haber alma �rg�t�ne sahip olan �ngiltere garip bir �ekilde uyuyor.

Mustafa Kemal, Samsun�a giderken uyuyor ve o k�y�dan k�y�dan giderek Samsun�a var�yor.

Samsun�a vard��nda daha karaya ayak basmadan vuracak konumda olmalar�na ra�men uyuyorlar, vuram�yorlar.

Hele de Samsundaki �ngiliz ��gal kuvvetleri komutan� Mr. Salter�in   o �elik mavisi g�zleri g�r�nce heyecana kap�l�p askerleriyle birlikte Mustafa Kemal�e teslim olmas� olay� var ki evlere �enlik. ( �ngiliz ��gal Kuvvetleri komutan� Salter de�il Y�zba�� L. H. Hurst�d�r. B�yle bir teslim olma tabii ki s�z konusu bile de�ildir. )

Osmanl� parlamentosu yeniden a��l�rken de uyuyorlar zira ��T�rkler sonunda bar��a yana��yor. Biz onlara bar�� masas�nda istedi�imiz her �eyi imzalat�r�z�� d��ncesiyle uyuyorlar.

Derken efendim 28 Ocak 1920�de Cemile ve M�nire Sultanlar�n ( II. Abd�lhamit�in k�z karde�leri ) saraylar�nda ( �ifte Saraylar da denir bu saraylara ) yani II. Abd�lhamit�in Osmanl� Parlamento binas� yapt�� sarayda ( Dolmabah�e Saray�na yak�nd�r bu saraylar) �ok �nemli alt� karar�   mebuslar oy birli�i ile kabul ediyorlar ve bu kararlara �� Misak-� Milli ya da Ahd-� Peyman deniliyor.

Misak-� Milli yani ��Milli Yemin�� denen alt� maddelik   metinde mebuslar, T�rk Milleti ad�na nereleri T�rk Devletinin topraklar� olarak g�rd�klerini, nerelerden vazge�ebileceklerini a��k a��k ortaya koyuyorlard�.

*****

�imdi Misak-� Milli belgesini cebimize koyal�m ve �ok s�k sorulan bir soruya cevap verelim: Lozan hezimet midir yoksa zafer mi?

Alt� maddelik Misak-� Milli Belgesinde Akdeniz ve Ege�deki adalar hakk�nda tek kelime yoktur. Bunun ne manaya geldi�ini siz de�erli okuyucular�ma b�rak�yorum. Misak-� Millide yer almayan adalar Lozan�da 12.- 13.- 14.-15. ve 16. Maddeler olarak kar��m�za ��kt� ve   Akdeniz ve Ege�de T�rklere ait ada neredeyse hi� kalmad�.

Misak-� Millide M�s�r ve Sudan��n ad� ge�miyordu. Hal b�yle olunca Lozan�da 17. Madde ile M�s�r ve Sudan �zerindeki b�t�n haklar�m�zdan vazge�ti�imizi taahh�t ettik.

Misak-� Millide K�br�s yoktu, Lozan Antla�mas�n�n 20. Maddesiyle T�rkiye, �ngilizlerin K�br�s�� 5 Kas�m 1914�de   ilhak etmi� olmas�n� tan�d�

Misak-� Millide   Trablusgarp ( Libya ) yoktu dolay�s�yla Lozan Antla�mas�n�n 22. Maddesi ile T�rkiye, Trablusgarp �zerindeki b�t�n haklar�ndan vazge�ti.

Hatta bu belgede yani Misak-� Millide Kars, Ardahan, Batum ve Bat� Trakya�dan bile vazge�ebilece�imiz belirtiliyordu ( Yap�lacak bir oylamada bu b�lge halk� T�rklerle ya�amak istemediklerini beyan ederlerse vazge�ebilecektik. )

O sebeple bence ��Lozan hezimet midir, zafer midir?�� Diye sorulmas�n.

E�er Misak-� Milli bizim k�rm�z� �izgimizse { Ki hangi g�r��te olursa olsun insan�m�z Misak-� Millinin k�rm�z� �izgimiz oldu�u ortak paydas�nda birle�ir. ( Ben ve bir avu� ba�ka insanlar hari� )} Lozan bir zaferdir. ��nk� Lozan ile Misak-� Milli s�n�rlar� olarak belirlenmi� yukar�daki haritada g�sterilen s�n�rlar�n en az %80�i ( hatta fazlas� ) ger�ekle�tirilmi�tir.

Bir di�er soruya da cevap vereyim bu arada.

Kut el Amare�de �ngilizlerin can�na okuyan, ordular�n� ve komutanlar�n� esir alan biz, bir ka� ay i�inde nas�l peri�an olduk, yenildik?

Y�zde y�z b�yledir diyemem ama e�er ordu kumandanlar� �� Arab�n topra��n� savunmak i�in, bizi sevmeyen, s�rekli arkam�zdan vuran hainler i�in de�mez bunca �abaya. �� D��ncesine idilerse ( ki daha sonraki Misak-� Milli kararlar� bunun b�yle oldu�unu g�steriyor. ) sava�a as�lmad�lar.

****

Gelecek b�l�mde in�allah �stanbul�un resmen i�gali, TBMM�nin a��l��, ayn� g�n yap�lan San Remo Konferans� ve Sevr �zerinde duraca��m�

Sitedeki

�nceki Yaz�s� Sonraki Yaz�s�

Yazar�n

�nceki Yaz�s� Sonraki Yaz�s�

( Mondros�tan Sevr�e-3. B�l�m- ba�l�kl� yaz� Sami Biber taraf�ndan 11.08.2025 tarihinde sitemize eklenmi�tir. Sitemizde yay�nlanan eserlerin hukuki sorumlulu�u , kullan�lan materyaller ve yaz�n�n i�eri�i yazarlar�na aittir.�zin al�nmadan kaynak g�sterilse bile sayfam�zdaki eserler ba�ka yerde yay�nlanamaz. Eserlerin izin al�nmadan kopyalanmas� ve kullan�lmas� 5846 say�l� Fikir ve Sanat Eserleri Yasas�na g�re su�tur. )
Okudu�unuz Yaz�n�n Site Kurallar�n� �hlal Etti�ini D��n�yorsan�z, Site Y�netimine Bildirmek ��in T�klay�n�z.

Mondros�tan Sevr�e-3. B�l�m-

EdebiyatEvi.Com | Edebiyat ve K�lt�r Platformu

EdebiyatEvi.Com | Edebiyat ve K�lt�r Platformu

EdebiyatEvi.Com | Edebiyat ve K�lt�r Platformu