İran Savaşı Yapay Zek Ve Dijital Altyapı Alıntı

İran Savaşı, Yapay Zekâ ve Dijital Altyapı

Jonathan Kucukarabaci on Mar 13, 2026

Veri Merkezleri, Enerji ve Denizaltı Kabloları Üzerindeki Yeni Jeopolitik Riskler

Giriş

2026 başında İran ile ABD–İsrail arasında tırmanan çatışma 

yalnızca askeri dengeleri değil, aynı zamanda küresel dijital 

altyapıyı da doğrudan etkileyen yeni bir risk alanını ortaya 

çıkardı. Petrol fiyatları hızla yükselirken Hürmüz Boğazı 

çevresindeki güvenlik krizi enerji piyasalarını sarsıyor. Ancak bu 

krizin etkisi sadece enerji sektöründe değil, yapay zekâ ve veri 

ekonomisinin fiziksel altyapısında da hissediliyor.

Son yıllarda teknoloji sektörü “bulut” kavramıyla soyut bir dünya yaratmış olsa da gerçekte internet ve yapay zekâ 

tamamen fiziksel sistemlere dayanıyor. Veri merkezleri, denizaltı 

fiber kabloları, yarı iletken fabrikaları ve dev enerji altyapıları bu 

sistemin temelini oluşturuyor.

İran savaşı bu altyapının ne kadar kırılgan olduğunu gösteren ilk 

büyük jeopolitik testlerden biri haline geldi.

Petrol Elektrikte Küçük Ama Enerji Fiyatlarında Büyük Bir 

Etken

Dünya genelinde elektrik üretiminin yalnızca küçük bir bölümü 

doğrudan petrol ile yapılmaktadır. Küresel elektrik 

üretimi kabaca şu dağılıma sahiptir:

petrol çoğu ülkede %2

Bu nedenle petrol fiyatındaki artış elektrik maliyetlerini 

doğrudan belirlemez. Ancak petrol fiyatındaki büyük sıçramalar 

enerji piyasasının diğer unsurlarını da etkiler.

Özellikle doğal gaz fiyatları petrol piyasasıyla güçlü biçimde 

bağlantılıdır. Petrol yükseldiğinde genellikle gaz fiyatları da 

yükselir. Elektrik üretiminin yaklaşık beşte biri doğal gazla 

yapıldığı için bu durum küresel elektrik fiyatlarını yukarı iter.

Bu zincir şu şekilde çalışır:

veri merkezleri ve yapay zekâ eğitimi pahalanır

Yapay zekâ modellerinin eğitimi devasa enerji tüketir. Büyük dil 

modellerinin eğitimi on binlerce GPU’nun aylarca çalışmasını 

gerektirir. Bu nedenle enerji fiyatlarındaki kalıcı artış teknoloji 

şirketlerinin ekonomik modelini doğrudan etkileyebilir.

Birçok yapay zekâ şirketinin finansal projeksiyonları ucuz enerji 

varsayımı üzerine kuruludur ve bu varsayımın kırılması ciddi 

maliyet baskısı yaratabilir (Bloomberg).

Aşırı Sıcaklık ve Soğutma Enerjisi

Körfez bölgesindeki veri merkezleri Avrupa veya Kuzey 

Amerika’daki veri merkezlerinden farklı bir enerji yapısına 

sahiptir.

Bu bölgede yaz aylarında sıcaklık 45–50 dereceyi 

bulabilmektedir. Bu nedenle veri merkezlerinde kullanılan 

enerjinin önemli bir bölümü işlem gücüne değil, soğutma 

sistemlerine harcanır.

Soğutma sistemleri:

yüksek elektrik tüketimi

gerektirir.

Bu nedenle aynı büyüklükteki bir veri merkezi Körfez bölgesinde 

Avrupa’daki bir veri merkezine göre çok daha fazla enerji 

tüketebilir.

Bölgedeki elektrik üretimi büyük ölçüde fosil yakıtlara dayanır 

ve enerji piyasası petrol fiyatlarına güçlü biçimde bağlıdır. Bu 

nedenle enerji fiyatındaki dalgalanmalar veri merkezi 

maliyetlerini hızlı biçimde etkileyebilir.

İran’ın Veri Merkezlerine Yönelik Saldırıları ve Amazon

2026 yılı başında İran’a bağlı unsurların Birleşik Arap Emirlikleri 

ve Bahreyn’de bulunan bazı büyük veri merkezlerine yönelik 

drone saldırıları düzenlediği rapor edilmiştir.

Saldırılar özellikle Amazon Web Services altyapısının bulunduğu 

veri merkezlerini hedef aldı.

Saldırıların ardından:

bazı sunucu kümeleri devre dışı kaldı

(Bloomberg, Data Center Magazine).

Veri merkezlerinin yedekli mimariye sahip olması sayesinde 

sistemler tamamen çökmedi ancak bazı servislerde ciddi 

kesintiler yaşandı.

Dubai’de Bankacılık Sistemlerinde Yaşanan Arızalar

Saldırıların ardından Dubai ve çevresindeki bazı finansal 

hizmetlerde saatler süren kesintiler meydana geldi.

Etkilenen hizmetler arasında: mobil bankacılık uygulamaları

Bazı bankacılık hizmetleri acil olarak başka veri merkezlerine 

taşındı ve sistemler birkaç saat içinde yeniden çalışmaya 

başladı. 

Ancak bu olay finans sektörünün bulut altyapısına olan 

bağımlılığını açık biçimde ortaya koydu (CNN).

Yapay Zekânın Fiziksel Altyapısı

Teknoloji sektöründe sık kullanılan “bulut” kavramı çoğu zaman 

soyut bir sistem izlenimi yaratır. Oysa yapay zekâ ve internet 

tamamen fiziksel bir altyapıya dayanır.

Bu altyapı üç ana unsurdan oluşur:

yarı iletken çip üretimi

Veri merkezleri işlem gücünü sağlar.

Fiber kablolar küresel veri trafiğini taşır.

Yarı iletken fabrikaları ise GPU ve yapay zekâ çiplerini üretir.

Bu üç unsurdan herhangi birinin kesintiye uğraması küresel 

dijital ekonomiyi doğrudan etkileyebilir.

Kızıldeniz ve Doğu Akdeniz’deki Veri Hatları, yeni sabotaj 

riskleri

Avrupa ile Asya arasındaki internet trafiğinin büyük bölümü 

denizaltı fiber kabloları üzerinden taşınmaktadır.

Bu kabloların önemli bir kısmı şu rotayı kullanır:

Hint Okyanusu

Bu hat dünya internet trafiğinin en yoğun 

geçtiği dar boğazlardan biridir.

Bab el Mendeb boğazı bazı noktalarda yalnızca birkaç on 

kilometre genişliğindedir ve çok sayıda fiber kablo aynı 

koridordan geçmektedir.

Bu nedenle bu bölgede meydana gelebilecek sabotaj veya askeri 

operasyonlar Avrupa ile Asya arasındaki veri akışını ciddi şekilde 

etkileyebilir.

Körfez bölgesinde ise Hindistan, Afrika ve Avrupa’yı birbirine 

bağlayan çok sayıda bölgesel kablo bulunmaktadır.

Dubai ve Abu Dabi son yıllarda küresel veri merkezi 

merkezlerinden biri haline gelmeye çalışmaktadır. Bu nedenle 

birçok fiber kablo bu şehirlerdeki veri merkezlerine 

bağlanmaktadır.

Bu kabloların zarar görmesi durumunda: bölgesel internet trafiği

İran savaşı dijital ekonominin temel varsayımlarından birini 

sorgulatmıştır.

Teknoloji şirketleri uzun süre şu varsayımla hareket etti:

sunucular her zaman çalışacaktır elektrik her zaman bulunacaktır

Ancak son gelişmeler bu varsayımların jeopolitik risklere açık 

olduğunu göstermektedir.

Veri merkezlerinin hedef alınması, enerji fiyatlarının yükselmesi 

ve fiber kabloların sabotaj riski dijital ekonominin yeni güvenlik 

problemlerini ortaya çıkarmaktadır.

Sonuç

İran savaşı yalnızca enerji piyasalarını değil, aynı zamanda 

yapay zekâ ve küresel internet altyapısını da etkileyen yeni bir 

jeopolitik dönemin işaretlerini vermektedir.

Veri merkezleri artık stratejik hedefler haline gelmektedir.

Enerji fiyatları yapay zekâ ekonomisinin maliyet yapısını 

doğrudan etkilemektedir.

Denizaltı fiber kabloları ise küresel dijital sistemin en kritik ve en 

savunmasız altyapılarından biri olarak öne çıkmaktadır.

Bu gelişmeler teknoloji sektörünün “bulut” olarak tanımladığı 

sistemin aslında son derece fiziksel ve jeopolitik bir altyapıya 

dayandığını açık biçimde göstermektedir.