Padişahım Çok Yaşa 7 Bölüm Besle Kargayı Oysun Gözünü

PADİŞAHIM ÇOK YAŞA-7. BÖLÜM- BESLE KARGAYI OYSUN GÖZÜNÜ

19 Mayıs 1878’de dönemin Basiret adlı gazetesinde Yıldız Sarayının eski kütüphane müdürü ve aynı zamanda Galatasaray Sultanisinin eski müdürü olan Ali Suavi’nin acayip bir mesajı yayınlandı.

Sarıklı Devrimci Hacı Ali Suavi o mesajında şöyle diyordu:

‘’ Müşkilat-ı hazıra pek büyüktür. Lakin çaresi pek kolaydır. Yarınki nüshamızda cümlenin müsaadesiyle bu çareyi kısacık şerh ve beyan edeceğim. Bugün şu mektubum yarınki neşre enzar-ı umümiyyeyi celb içindir efendim.’’

Yani özetle diyordu ki: Şu andaki zorluk çok büyüktür ama çaresi kolaydır. Yarınki sayımızda herkesin izniyle bu çareyi kısaca açıklayacağım. Bugün bu mektubum yarınki neşriyatımıza genel olarak dikkatlerinizi celbetmek içindir.’’

Evet, Sultan Abdülaziz devrinde sıkı bir devrimci, aynı zamanda - bir medrese eğitimi görmediği halde – camilerde ateşli hutbeler veren dindar bir Müslüman görünümünde ama biraz da Martin Luther gibi İslam Dininde de reform yapılması taraftarı olan Ali Suavi, bu düşünceleri ve fikirleri sebebiyle Osmanlı topraklarında yaşamayacağını anladığından pek çok yoldaşı gibi Fransa’ya kaçmıştı.

1872’de Sultan Abdülaziz’in doğum günü nedeniyle sağlanan af ile yurda dönmesine izin verildi ama İstanbul’da kalmayacaktı bu izinle. O da İstanbul’a gelmedi Paris’te yaşamaya devam etti 1876 Yılında Sultan II. Abdülhamit tahta çıkana kadar.

II. Abdülhamit tahta çıkınca bir af da o çıkardı ve Ali Suavi böylece İstanbul’a döndü.

İstanbul’a döner dönmez Mithat Paşa aleyhine yazılar yazmaya başlayınca II. Abdülhamit, Ali Suavi’yi çok sevdi ve onu aldı Yıldız Sarayının ta içine soktu sarayın kütüphanesinin müdürü olarak. Padişahın has adamı olmuştu vesselam zira II. Abdülhamit gibi her şeyden kuşkulanan bir insanın sarayında, onun en çok vakit geçirdiği yer olan kütüphanede müdür olmak öyle herkese nasip olabilecek bir şey değildi.

Ali Suavi artık sıkı bir Abdülhamitçi olmuştu. Yani artık ne devrim diyordu ne de evrim. Ancak hür ruhlu bir insandı. Saray kütüphanesi onu sıkıyordu. II. Abdülhamit de bu durumu fark edince onu bu sefer 1 Şubat 1877’de Galatasaray Sultanisinin(Lise ) başına Müdür olarak getirdi. 

İlginçtir ki Ali Suavi bu görevinde kendisinden daha liberal ve batıcı olan Maarif Nazırı ( Milli Eğitim Bakanı ) Münif Paşa ile çatışmaya başlayınca 28 Ekim 1877’de Galatasaray Sultanisi Müdürlüğünden alındı.

İşte bu tarihten sonra Ali Süavi tekrar eski anarşist, muhalif, devrimci Ali Suavi oldu( Tıpkı Tevfik Fikret gibi. O da önce Galatasaray Sultanisi Müdürü oldu, sonra bu görevden alınınca II. Abdülhamit’e düşman…) ve II. Abdülhamit karşıtları içinde en ön saflarda yerini aldı. Yani tam anlamıyla ‘’Besle kargayı oysun gözünü.’’ bir durum. 

Gözü kara bir insandı Ali Suavi. Tüm gözlerin üzerinde olduğu bir zamanda Basiret adlı bir gazetede ‘’Ertesi gün bomba etkisi yaratacak bir şeyler yapacağını ima etmesi büyük cesaret işiydi. Ama ne yapacaktı? Bu bilinmediğinden herkes teyakkuzdaydı. 

****

Sabık Sultan V. Murad’ın Yıldız Sarayından kaçırılma girişiminden sonra annesi Şevkefza Sultan ne demişti gazetecilere:

‘’ Ey Efendim! Şaşmaz mısınız? Bundan bir kaç gün evvel kapumuza bir takım çarlılar (çarşaflılar) gelmişler, tutup zabtiyeye götürmüşler, güya Efendimizi ve Salâhaddin Efendiyi( V. Murat’ın Oğlu ) Rusya’ya kaçıracaklarmış da memurlar tutmuşlar. Allah akıl versin. Sultan Murad'ın millete ve devlete ne ihaneti vardır ki hasmı olan Rusya'ya kaçsın. Vallah buna kahkaha ile gülmelidir ol kadar; hem kendileri bu desiseyi yapmışlar ve hem de bizim üzerimize atmışlar.

Bari yaptılar, yapacak yolunda yapaydılar. Ne fayda böyle bir desiseyi herkes anlamışlar utansınlar. Allah onları daha cihana rezil etsin. Bizim ağzımız kapalı bir şeyden haberimiz yok, kendi derdimizleyiz. Bunların da işi kalmamış da böyle fesatlıkla uğraşıyorlar. Ortalığa baksan daha iyi olur; evladım ne yapmış ki kaçsın?

(İ.Hakkı Uzunçarşılı – Belleten 32. Sayı)

Evet, Şevkefza Sultan, oğlu V. Murat’ın Çırağan Sarayından kaçırılma teşebbüsünün tamamen kendilerinin dışında bir olay olduğunu hatta -ima yollu- bu olayın Sultan II. Abdülhamit’in bizzat kendisinin düzenlediği bir komplo olduğunu söylüyordu. 

93 Harbinden sonra ise oğlu Murad’ın tamamen aklının başına geldiğini söylüyor ve Ali Suavi ile gizli gizi mektuplaşıyordu.

Velhasılıkelam Ali Suavi’nin Basiret Gazetesinde dolaylı olarak müjdesini verdiği şey V. Murad’ı Çırağan Sarayından kaçırmaktı. 

Ali Suavi, tek başına mı kaçıracaktı V. Murat’ı?

Tabii ki hayır. Ona Rumeli Muhacirleri yardım edecekti.

‘’ Rumeli Muhacirleri ne alaka?’’

Osmanlı Devleti 93 Harbinde Ruslara yenilince Balkan topraklarındaki Sırplar, Bulgarlar, Yunanlılar, Karadağlılar , Türk katliamına başlayıp Türkleri Balkan topraklarından Anadolu’ya sürdü. İşte bu sebeple Rumelili Türkler arasında tüm bu yaşadıkları zulmün sebebinin II. Abdülhamit olduğu propagandası yaygın bir hal aldı.

Rumeli muhacirleri eğer tahtta V. Murat olsaydı böyle bir yenilginin olmayacağına, dolayısıyla da yerlerinden- yurtlarından olmayacaklarına inandırılmıştı. O sebeple yaklaşık olarak hepsi II. Abdülhamit karşıtıydı ve başlarında onlara rehberlik edecek bir önder olursa V. Murat’ı tekrar tahta oturtmak için yapmayacakları şey yoktu.

Eee? Ali Suavi’den daha iyi, daha gözü kara, daha devrimci lideri nerede bulabilirlerdi ki? Hele o da dünden hazırken…

Ali Suavi, Sofya’da ve Filibe’de görev yaptığı için gayet iyi tanındığı Filibeli muhacirler arasından epeyce taraftar topladı. Onlara Bulgarlara karşı bir direniş teşkilâtı kurduğunu, padişah tarafından( Padişahtan kasıt V. Murat ) kendilerine silâh ve ihsanlar dağıtılacağını söyleyerek Çırağan Sarayı yakınlarındaki Mecidiye Camiinde toplanmalarını istedi. 

20 Mayıs 1878’de Ali Suavi ve bir gurup Rumeli muhaciri, sandallarla denizden, bir gurubu da Beşiktaş tarafında karadan Çırağan Sarayını abluka altına aldılar.  

Sonra?

Sonrası gelecek bölümde inşallah.