21 Pare Top Atışı Tarihi Arka Plan

21. PARE TOŞ ATIŞI-TARİHİ ARKA PLANI

Araştırma-inceleme:

Önemli günlerde 21 pare top atışları yapılmaktadır. Hep düşünmüşümdür; neden 21 pare? Acaba 21. yüzyılı mı temsil ediyordu. Merakımdan dolayı konuyu enine boyuna araştırdım ve konuyu sizlerle paylaşmak istedim...

21 pare top atışı geleneği, kökeni 16. ve 17. yüzyıl denizcilik tarihine dayanan uluslararası bir askeri saygı ve barış göstergesidir. Bu gelenek, savaş gemilerinin dost limanlara yaklaşırken "saldırı niyetim yok, silahlarım boş" mesajını vermek için tüm toplarını denize doğru ateşlemesiyle başlamıştır. Geleneğin tarihsel gelişimi ve Türkiye'deki yeri şu şekildedir: Geleneğin Denizlerdeki Kökeni Silahları Boşaltma: Eski dönemlerde top namlularını yeniden doldurmak çok uzun sürüyordu. Gemilerin limana girmeden önce tüm toplarını ateşlemesi, karşı tarafa tamamen savunmasız ve barışçıl bir şekilde yaklaşıldığını kanıtlıyordu. Matematik-sel Hesap (7 x 3 = 21): İlk başlarda İngiliz donanmasındaki standart savaş gemileri 7 adet top atışı yapardı. Karadaki kaleler ise denizdeki her bir atışa karşılık 3 top atışı ile cevap verirdi. Karadaki barutun nemden etkilenmemesi ve daha bol olması nedeniyle kaleler daha fazla ateş edebiliyordu. Bu etkileşim sonucunda toplam sayı 21 olarak standartlaştı. Tek Sayı Uğuru: Askeri geleneklerde çift sayılar genellikle cenaze törenlerinde kullanılırken, tek sayıların (özellikle 3, 7 ve 21) uğur getirdiğine inanılırdı. Uluslararası Standart ve Türkiye'deki Uygulama İngiliz donanmasının 1730 yılında bu ritüeli kraliyet ailesine özel hale getirmesinin ardından, 19. yüzyılda tüm dünyada devlet başkanlarını selamlama standardı olarak kabul edildi. Ülkemizde de Osmanlı döneminden devralınan ve Cumhuriyet döneminde de sürdürülen bu askeri protokol, günümüzde şu durumlarda uygulanır: millî Bayramlar: 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı gibi önemli ulusal günlerin kutlamalarında resmi törenlerin bir parçası olarak yapılır. Devlet Başkanlarının Karşılanması: Ülkemizi ziyaret eden yabancı devlet başkanları için düzenlenen A tipi resmi karşılama törenlerinde en yüksek saygı duruşu olarak 21 pare top atışı gerçekleştirilir.

101 PARE TOP ATIŞI NEDEN YAPILIR?

Çok önemli kişilerin şerefine düzenlenen merasimde 101 pare top atışı yapılmaktadır. Cumhuriyet'in ilan edildiği 29 Ekim 1923'te Mustafa Kemal Atatürk'ün şerefine de 101 pare top atışı yapıldığı bilinmektedir.

Habertürk yazarı Murat Bardakçı Cumhurbaşkanlığı yemin törenine ilişkin yazı kaleme aldı. 

UNUTTUĞUMUZ ‘FETİH GÜLBANGI’

Cumhurbaşkanlığı yahut başkanlık yemini törenleri Birleşik Amerika’da ve Avrupa’da protokol dâhilinde fakat festival havası içerisinde icra edilirler ama aynı törenler Türkiye’de senelerden buyana sönük, kuru ve ruhsuzdurlar!

Sistemin değişip ‘Cumhurbaşkanlığı’nın yerini henüz açıkça telâffuz edilmese bile ‘Başkanlık’ın almış olma-sının ardından yemin törenlerini canlandırmak da artık şart gibidir ve dolayısı ile diğer eski geleneklerimizi hatırlamakta da fayda vardır…

‘Vallahi’ ifadesi ile Kur’an’a el basılması âdeti gibi…

‘Washington’da adam İncil’e el basıyor; Kur’an bizim törenlerde de bulunsa, üstelik yasalar buna engel değil’ diyeceğim ama etraftan ‘Bak, gerginliği nasıl da arttırıyor!’ nidâlarının yükseleceğini tahmin ettiğim için sükût edeceğim ve sönük merasimleri coşturacak bir başka vasıtayı hatırlatacağım: ‘Mehter’i…

Yeminin hemen ardından mehter yeri-göğü inletirken 101 pare top atıldığını hayâl edin… Atışların tamamlanmasından ve mehterin de susmasından sonra tiz sesli hanendenin bir çeşit dua olan ‘fetih gülbangin okuduğunu, mehterin karşılık verdiğini, Türk bayrağının yanında açılmış tarihî sancakları, geçmişteki 16 Türk Devleti’ni temsil eden askerleri ve merasimin böyle rengârenk atmosfer içerisinde nihayet bulduğunu düşünün…