Yerim Böyle Sanatı Hatta İçine Bile Ederim 2 Bölüm

YERİM BÖYLE SANATI. HATTA İÇİNE BİLE EDERİM. 2. BÖLÜM

Geçen bölümde bahsini ettiğimiz olağanüstü sanatçı 8 Haziran- 6 Ekim 2013 tarihleri arasında İsviçre'nin Basel kentindeki Fondation Beyeler müzesinde Kaputt adlı eserini sergiledi. Yani 1 No’lu fotoğrafta gördüğünüz eseri. 

Hani daha önce dondurulmuş tek bir at sergilemişti ya bu sefer beş at birden sergiliyordu ama bu atların kafaları kesikti. Bunlar daha önce tek tek sergilediği dondurulmuş ve doldurulmuş atlardı.

Peki ne anlatıyordu bu atlar? 

Tabii ki bana hiç bir şey anlatmıyordu ama dünyaca ünlü bir sanat eleştirmenine göre anlattığı şey şuydu: “Beş at, hayalleri paniğe ve bireysel çabayı ateşli bir kalabalığa dönüştürüyor. Bu, tanık olduğumuz bir göç, özgürlük arayışı değil... Cattelan'ın atları özgürlük değil hayatta kalma peşinde”

Kafası kesik beş at ve bu atlar hayatta kalma peşinde. Kafalar kesik, içleri saman doldurulmuş ve canla başla yaşamaya çalışan beş at. 

*****

Derken efendim Maurizo Cattelan herhalde ‘’ Yahu madem sanat toplum içindir, o halde toplum için bir şeyle yapayım’’ Demiş olmalı ki 2016-2017 Yılları arasında Newyork’taki Solomon R. Guggenheim müzesinde sergilenmek üzere 101 Kilogram ağırlığında 18 Ayar altından bir klozet yapıyor. Bu klozete de ‘’America’’ adını veriyor.( 2 No’lu fotoğraf ) 

Peki bu eser bize ne anlatıyor?

Sanat eleştirmenlerine soracak olursanız  

* Eser, günlük ve en sıradan bir nesneyi (tuvaleti) aşırı zenginliğin ve ihtişamın nesnesine dönüştürerek lüks tüketim kültürünü ve aşırılıkları hicvediyormuş

* Eserin “Amerika” başlığı, “Amerikan Rüyası” kavramına ve vaat edilen fırsat eşitliğinin nasıl ticari ve maddi bir ranta dönüştüğüne ironik bir ayna tutuyormuş

* Guggenheim Müzesi’nde sergilendiği dönemde ziyaretçilerin aktif olarak kullanabildiği bu altın klozet, elitist sanat dünyası ile sıradan insan hayatı arasındaki uçurumu gözler önüne seriyormuş.

Bana soracak olursanız sanatçı aktif olarak kullanıma açılmış olan ve adı America olan bu altın klozet vasıtasıyla bizlere iki mesaj veriyor:

1- Vatandaş ! Böyle bir sanatının içine sı.madan geçme.

2- Amerika denen bu klozetin içine sen de s.ç

Evet, bu 18 ayar altından eser (!) daha sonra 2019’da İngiltere’de sergilendiği Blenheim Sarayından çalınsa da Maurizo Cattelan bir benzerini daha yaptı ve bu benzer ABD’de Sotheby's müzayedesinde açık artırmaya çıkarılarak 12,1 milyon dolara satıldı. 

Gelelim sanatçının en bilinen eserine(!)

Sanatçımız 2019Yılında Art Basel Miami Beach fuarında Galerie Perrotin standında o güne kadar dünyada eşi benzeri görülmemiş bir sanat eseri sergiler.

Efendim dikkat edin ‘’ Yapar ‘’ demiyorum, ‘’Sergiler ‘’ diyorum zira bu sanat eserinin yaratıcı kendisi değildir.

Evet, bahsini ettiğim sanat eseri Allah tarafından yaratılmış olan bir adet muzdur… Yahu bildiğiniz muz. Muz heykeli ya da altından, gümüşten yapılmış bir muz değil, manavdan ya da pazardan veyahut marketten alınan bir muz. ABD’de 35 sentmiş tanesi.  

Sanatçımız Maurizo Cattelan, bu muzu almış Art Basel Miami Beach fuarında Galerie Perrotin stantına götürmüş, bir koli bandı ile duvara yapıştırmış. Adına da ‘’Komedyen’’ demiş. ( 3 No’lu fotoğraf ) 

Zavallı muz kimseleri güldürmüyor. Hatta tek kelime olsun stand up yaptığı da yok ama adı: Komedyen. 

Duvara koli bantı ile yapışmış bir muz gören sanat eleştirmenleri geçmişler karşısına ve bu muazzam eseri yorumlamaya başlamışlar:

* ‘’Efendim burada nazarlarımızı celb edecek şey muz değildir. O muza sanatsal bir değer kazandıran şey muzun bantla duvara yapıştırılmış olmasıdır. Böyle bir orijinalliği ve farklılığı ortaya koymak sanatın ta kendisidir.’’

* ‘’ Efendim görüyorsunuz. Zenginlik ve sanat dünyasındaki spekülasyon ne kadar sıra dışı bir şey değil mi?’’

* ‘’ Efendim, sanatçı bu eseriyle bizlere bir nesneyi sanat eseri yapan şeyin ne olduğu sorusunu soruyor.’’ { O soruyu biz de soruyoruz. Ah bir de cevabını alabilsek. } 

* ‘’ Efendim, sanatçı bu eserinde ‘’ Muz nasıl ki kalıcı değil zamanla çürüyecekse sanat eseri de işte öyle geçici ve kırılgandır. ‘’ demek istemiş.  

*’’ Efendim, bu eser sergilendiği sürece muzların zamanla bozuldukça yerlerine yenilerinin konması sanatın zamana karşı direnişini simgelemektedir. 

*‘’Efendim, bu eserde sanatçı tüm sanat dünyasını, koleksiyonerleri ve sanat eleştirmenlerini tiye almaktadır. Yani bizleri tiye almaktadır ama canı sağolsun.’’

Evet, ben gibi hanzoların ‘’Ulan arkadaş alt tarafı duvara koli bantı ile yapıştırılmış bir muz. Buna amma da anlam yüklediniz?’’ diye karşı çıkmaları hiç kimsenin umurunda olmaz doğal olarak zira..

Yahu düşünsenize bu muhteşem eser(!) 2019’da ilk kez sergilendiğinde kripto para dünyasında ( bu dünyayı da hiç anlamam. Hatta sanatı zerre kadar da olsa anlarım ama bu kripto para dünyasını hiç anlamam ) 120.000 Dolara alıcı bulmuş ama sanırım bu kadarcık para satıcıyı tatmin etmemiş olsa gerek ki satış devam etmiş. 

21 Kasım 2024’de Newyork Soheby’s Müzayede Evinde ise 6.2 Milyon dolara alıcı bulmuş. 

Bu eseri(!) Kripto para platformu TRON'un sahibi olan Çinli iş adamı Justin Sun almış ve ‘’Bilin bakalım ne 

yapmış dünyanın en pahalı muzunu?’’ demiyorum zira 9 no’lu fotoğrafta da gördüğünüz gibi dünyanın en pahalı muzunu yemiş. ( 4 No’lu Fotoğraf ) 

Evet, zaman zaman David Datuna gibi bir performans sanatçısı tarafından ya da Koreli bir sanat öğrenci olan Noh Huyn-soo tarafından duvardan alınıp yense de bu sorun olmuyor, yerine yenisi konuyor. 

{ Bu arada… Noh Hyun-soo adlı öğrenci ‘’ Muzu duvara koli bantı ile yapıştırmak sanatsa benim o muzu yemem de sanattır.’’ Demiş ki bence yerden göğe haklı. }

Yukarıda da demiştik ya önemli olan muz değil zaten. Muzu ‘’ duck tape ‘’ adı verilen bir koli bantı ile duvara yapıştırma fikri... Olayın sanat olan kısmı işte böyle bir şeyi düşünebilmek.

Eğer ‘’ Ne var ki bir muzu duvara koli bantı ile yapıştırmakta. Ben de kendimi yapıştırır meşhur bir sanatçı olurum. ‘’ Diye düşünecek olursanız sakın düşünmeyin. Çok daha orijinal bir şey bulun zira sanatçı Maurizo Cattelan onu da yapmış. ( 5 No’lu fotoğraf )