Boş Yapma Sanatında Doktora Bir Canlı Yayının Anatomisi

Geçtiğimiz günlerde dijital alemin dipsiz kuyusunda dolanırken bir canlı yayına denk geldim ve ekranın karşısında adeta dondum kaldım. Ortam bildiğiniz sanal bir izdivaç pazarı: İki kutu açılmış, profiller sıralanmış, talipler havada uçuşuyor. Eskinin o ağırbaşlı, ölçülü yuva kurma arayışı gitmiş; yerine birkaç hediye ikonuna, üç beş beğeniye meze edilen garip bir panayır gelmiş.

Eskiden evliliğin bir ağırlığı, bir adabı vardı. İki insan bir araya gelirken aileler birbirinin gözünün içine bakar, niyetin ciddiyeti mahremiyetle korunurdu. “Bir yastıkta kocamak” lafı boşuna çıkmamıştı; sabır, vefa ve karşılıklı haysiyet esastı. Şimdi ise Z kuşağının bir kısmı başta olmak üzere sanal dünyanın eline düşen ilişkiler, hızla tüketilip çöpe atılan birer oyuncağa dönüştü. Duygular emoji boyutuna indi, izdivaç dediğin şey ekran parlaklığının ardında bir dakikalık şova sıkıştı. İnsanlar birbirini tanımayı değil, yayındaki diğer yüzlerce kişiye karşı “etkileşim kasmayı” önemser hale geldi.

Hatta bunun en komik örneğine de denk geldim. Kadınla erkek konuşuyor. Tam bir dakika. Sonra kadın gayet ciddi bir ifadeyle, “Beğenmedim” deyip geçiyor.

Bir dakika!

Ben mikrodalgaya yemek koyuyorum, bir dakika sonra kapağını açıp bakıyorum, yemek bile bana “Daha yeni başladık, biraz sabır” diyor. 😂

Bu kadın adamın karakterini, huyunu, suyunu hangi ara çözdü? Adam daha “Merhaba, ben...” demeden kadının kafasında jüri toplanmış, karar çıkmış, tutanak tutulmuş, dosya arşive kaldırılmış. 😂

Belki adamın mizah anlayışı nasıldır, öfkelenince nasıl davranır, ailesine nasıl yaklaşır, hayata bakışı nedir, zor zamanda ne yapar... Bunların hiçbirini öğrenmesine gerek yok. Çünkü hanımefendi adamı altmış saniye dinledi ve bilirkişi raporunu hazırladı.

Eskiden “Birbirinizi tanıyın” denirdi. Şimdi tanışmanın süresi bile fast food menüsü gibi. Adam daha kendini tanıtmadan ilişki mutfağından “Siparişiniz iptal edilmiştir” bildirimi geliyor. 😂

Fakat asıl dehşet verici olanı bir başka yayında gördüm; boş yapma sanatının doktora tezini orada veriyorlardı. Ekranın başında bir şahıs, izleyici sayısı binleri bulmuş. Olay şu: Kadınlar sevgililerinin, nişanlılarının, hatta bizzat nikahlı eşlerinin telefon numaralarını bu yayıncıya DM’den gönderiyor. Arkadaş da canlı yayında arayıp hoparlörü açıyor, “Numarayı kafadan salladım, sesinize vuruldum, tanışalım mı?” diye olta atıyor. Binlerce kişinin önünde bir adamın sadakati, üç kuruşluk ucuz bir kurguyla sınanıyor.

Bunu izleyen yüzlerce kadın, kendi hayat arkadaşının düşeceği tuzağı ekran başında tırnaklarını yiyerek bekliyor. İnsanın aklı almıyor: Bir insan, birlikte aynı yastığa baş koyduğu adama zerre kadar güvenmiyorsa, neden onunla aynı çatının altında oturur? Neden onunla evlenir ya da nişanlanır?

Bir yuvanın temeli olan güven duygusunu, tanımadığınız binlerce yabancının önünde bir yayıncının eğlencesine meze etmek hangi akla, hangi mantığa sığar? Güvenmediğin bir adamın sadakatini canlı yayındaki ucuz bir kurguyla ölçmeye çalışmak, aslında karşıdakinden önce kendi seçimine ve kendi ilişkine duyduğun saygıyı da sorgulatıyor.

Dijital çağ bize erişim kolaylığı getirdi derken, meğer en temel insani erdemleri elimizden sessizce alıp götürmüş. Mahremiyetin ayaklar altına alındığı, eşlerin birbirini canlı yayın oltalarına yem ettiği, kutsal sayılan bağların birer tık uğruna harcandığı bu sanal ortamda ne aşk kalır ne de haysiyet.

Geriye yalnızca içi boşaltılmış hayatlar ve o hayatların üzerinden dönen koskoca bir gürültü kalıyor.