Edebiyat ve Kültür Platformu
Yılbaşı Bölüm 2 Türkler Ne Zamandan Beri Yılbaşı Kutluyorlar
YILBAŞI- BÖLÜM- 2 --TÜRKLER NE ZAMANDAN BERİ YILBAŞI KUTLUYORLAR?
Başlıktaki sorunun cevabına az sonra geleceğim ama önce başka soruların cevaplarını verelim.
SORU: Osmanlı Padişahlarının Hristiyanların Noeline karşı tutumları ne olmuştur?
CEVAP: Osmanlı Devleti’nin "Yılbaşı Yortusu" vb. dini bayram ve törenler için Hıristiyan cemaatlere çeşitli yardımlar yaptığı görülüyor. Mesla Padişah II. Abdülhamit 1893 yılında "Yılbaşı Yortusu" dolayısıyla Rum ve Ermenilere para vermiş, her iki patrikhane de Padişah’a teşekkür mektupları göndermişler ve bu mektuplar Sadrazam Cevat Paşa tarafından Mabeyn Baskitabeti’ne 4 Ocak 1893’de arz edilmiştir. KAYNAK: [Başbakanlık Osmanlı Arşivi ‘’Osmanlı Belgelerinde Ermeniler’’ C: X, s. XLın, ve 283 vd., Belge No: 92.]
Esasında, 19.2.1318 (1902) tarihli bir başka iradeden bunun alışılmış bir uygulama olduğu ve her Paskalya’da, Paskalya’nın girişinden önce verildiği anlaşılmaktadır.KAYNAK: (Bkz: Başbakanlık Osmanlı Arşivi ; Irade-i Hususiye Kataloğu 1318. Genel No: 88~ Husus! No: 29) [OSMANLI DEVLETİ’NDE GAYRİMÜSLİMLERİN DİN-İBADET, EGİTİM-ÖGRETİM HÜRRİYETLERİ VE BU BAKIMDAN "KİLİSE DEFTERLERİ"NİN KAYNAK OLARAK ÖNEMİ (4 NUMARALI KİLİSE DEFTERİ’NDEN ÖRNEK FERMANLAR) Dr. Ali GÜLER]
Osmanlı Devleti, Noel, Yıbaşı veyahut diğer dini günleri için gayrimüslimlerin kendi aralarında para toplamalarına, organizasyonlar yapmalarına da asla ses çıkarmamamış sadece bunu izinsiz yapmalarına müsaade etmemiştir.
Kısaca söyleyecek olursak Osmanlı ‘’ Ne Noeli ulan, asarım, keserim, burası Müslüman ülke, Müslüman ülkesinde salyangoz mu satacaksınız?’’ dememiş, tam tersine gayrimüslimlere huzur içinde bir Noel kutlamaları için para yardımında bulunmuştur. Hem de hangi dönemde biliyor musunuz? Ülkede Duyun-u Umumiye denen ve genel dış borçlarımızla ilgili olarak Avrupa devletlerinin kurduğu o kan emici sülük kurum ülkenin kanını emerken..
SORU: Hıristiyanlar Yılbaşı kutlaması yaparkaren bizim Türkler ne yaparlardı peki?
CEVAP: Genelde hiç bir şey… Ama bütün Türklerin hiç bir şey yapmadıklarını söylersek de tarihi inkar etmiş oluruz.
Buyurun, özellikle Osmanlı’nın son dönemlerinde bazı Türkler ne yapıyorlardı onu da 1864-1932 yılları arasında yaşamış ünlü yazar Ahmet Rasim’in kaleminden okuyalım:
‘’Evvelde ( Osmanlı’nın son dönemlerinde—Bilhassa işgal yıllarında ) Biz Türkler, yılbaşı günlerinde başımızı sokmadığımız yer kalmazdı.Galata, Beyoğlu, kısacası Ortodoks takvimini tutan milletlerin cümlesine kendimizi davet ettirir, sabahlara kadar eğlenirdik. O ne hovardalık rezaleti, ne sefahat gecesi idi! Aşağıda, yukarıda ne kadar genelev varsa, kapıları çekilir; her gazino, her kahve, her koltuk (küçük meyhane) her kumarhane, her sokakta çalgı, saz eğlentisi, çengi, köçek… Her evin bir odasında ziyafet sofrası… Üstünde hindiler, yemişler, rakılar, biralar, etrafında türlü türlü erkekler. Evin birinden çık ötekine gir. Kumarhanenin birinde yutul, ötekinde kazan! Fuhuşa sarhoşluğa ait hangi ve kaç türlü vasıta varsa hepsi ayakta; bildiğimiz karnavallar, yahut eski Roma’nın satürnalleri… Buralarda akşamleyin dirilir sabahleyin can çekişirdi.”
SORU: Türklerde Yılbaşı kutlama geleneği tarih boyunca hiç oldu mu?
CEVAP: Aslında bu sorunun cevabı karışıktır biraz. Çünkü Türklerin kutladıkları bir değil birden fazla Yılbaşı var ki birinden geçen bölümde bahsetmiştim: Türkler Hicri yılın ilk ayı olan Muharrem ayının girişinde ve Muharrem ayının özellikle onuncunu gününde çeşitli etkinlikler yaparlardı. Ancak yine Türklerde Yılbaşı gibi kutlanan iki bayram vardır. Bunlardan birincisi Nevruz Bayramıdır. Ancak Nevruz Hıristiyan dünyasının Yılbaşısı gibi 31 Aralık gecesi kutlanan bir bayra değildir. Mart ayının 21-22’sinde kutlanan ve baharın başlangıcı niteliğinde bir bayramdır. İşin doğrusu Türkiye’de Kürtler dışında pek de sallayan yoktur. Onun yerine Hıdırellez’e daha fazla önem verir Türk Milleti. O da 6 Mayısta kutlanır genel olarak
Bir diğer Türk Yılbaşısı ise Nardugan Bayramıdır. Ama aslında Türk’ün böyle bir bayramı yoktur.
Kafalar karıştı sanırım. Hem var hem yok bu nasıl iş?
Efendim bu bayram Rusların uydurdukları bir bayram aslında. Böyle bir bayramın varlığından bizi haberdar eden ise ünlü Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ... Muazzez İlmiye Çığ, “Çam Bayramı (Noel mi Nardugan mı?)” adlı kitabında ve konuyla ilgili demeçlerinde “Yılbaşı kutlamalarının” eski Türklerden kaynaklandığını, aslının “Çam Bayramı” olduğunu, bu bayramın “Noel” olarak Hıristiyanlığa geçtiğini, Nardugan Bayramı’nın eski bir Türk geleneği olduğunu, Nardugan Bayramı ile Noel Bayramı ile arasında benzerlikler bulunduğunu, yılbaşında çam ağacı süsleme geleneğinin kökeninde Türklerin “Hayat Ağacı”nın bulunduğunu ileri sürmüştü. Hatta Noel kutlamalarının Türklerden Hıristiyanlara geçtiğini, Noel Baba’nın da aslında Türkler arasında çok bilinen(!) Ayaz Ata olduğunu iddia etmişti. Kimle beraber peki? Sovyet Tarihçi Murat Adji ile birlikte.
Bu Ayaz Ata ve kızı olan Kar Kızı’nın hikayesine fazla girmeyeceğim. İşin aslı şu:
Bolşevikler iltidara gelince pek çok dini kutlama gibi Noel kutlamalarını da kaldırdı. Daha sonra yeni yıl, dini motiflerden arındırılarak 1930’larda Stalin kültüyle bağlı olarak tekrar canlandırıldı.” Olayın özü de özeti de budur aslında lakin, günümüzde hâlâ sadece Başkurtlar, Çuvaşlar ve bazı Tatarlar’ın 21 Aralık’ta kutladıkları bu bayrama özellike bizdeki Bir Tengrici ırkçılar kelepir bulmuş Yahudi gibi dört elle sarıldılar.
Peki Ayaz Ata diye biri yok mu?
Ayaz Ata yok aslında. Var olan ise eski Pagan Slavlarının tanrısı Ded Moroz... Ded Moroz isim değiştirmiş Ayaz Ata olmuş.
Özetle söyleyecek olursak çok küçük bir Türk grubunun bugün hâlâ -Rus asimilasyonunun bir ürünü olan- Nardugan Bayramı diye bir bayram kutladıkları, bu bayramdaki ritüellerin ( Mesela çam süslemek- Ayaz Ata’nın da Noel Baba gibi geyikler tarafından çekilen bir kızağının olması vs.. ) Noel’e benzediği bir gerçektir ama bu saçmalığa ‘’ Türkler çooook çook eski tarihlerden beri Yılbaşı kutlarlardı’’ Demek oldukça fazla zorlama bir yorumdur.
SORU: Türkler, Türkiye topraklarında bugünkü manası ve mefhumuyla yılbaşını ilk kez ne zaman kutlamaya başladılar?
CEVAP: Türkiye topraklarında resmi olarak ilk yılbaşı, Miladi Takvime geçtiğimiz 1926 senesini 1926 senesine bağlayan gece kutlandı.
Kurtuluş Savaşından sonra Miladi takvime geçilen 1926 yılını 1927’ye bağlayan gün hafta sonuna, yani cumaya denk gelmişti. O yıl yapılan eğlenceler büyük ilgi gördü. Elektrik idaresi ilk kez o gece kentin ışıklarını bir dakika söndürme geleneğini başlattı. Yani Türkiye topraklarında Yılbaşı ilk kez bir Cuma günü kutlandı. Ancak?
Evet ancak.. Ancak Türkiye toprakları aynen bugün Türk ya da gayrimüslim vatandaşlarımızın kutladığı şekilde yılbaşı kutlamaları ile ilk kez işgal yıllarında tanıştı. ( 1918-1922 )
Yani ülkenin büyük bir kısmı canını dişine takmış düşmanı yurttan sürmek için mücadele ederken maalesef Türk demeye dilim varmayan bazı şerefsizler işgalcilerle birlikte vur patlasın çal oynasın Yılbaşı kutlamışlar.
Gelecek bölümde şu Yılbaşı Piyangosuna da bir dokunalım.
Yılbaşı Bölüm 2 Türkler Ne Zamandan Beri Yılbaşı Kutluyorlar başlıklı yazı Sami Biber tarafından
29.12.2022 tarihinde sitemize eklenmiştir.
Sitemizde yayınlanan eserlerin hukuki sorumluluğu, kullanılan materyaller ve yazının içeriği yazarlarına aittir.
İzin alınmadan kaynak gösterilse bile sayfamızdaki eserler başka yerde yayınlanamaz.
Eserlerin izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur.
- Yorumlar 0
- Yorum Yaz
- Tebrikler
- Beğenenler
- Popüler Yazıları
Yükleniyor...
Yorum yazmak için giriş yapın.