Bir Araba Dört Teker Sıfır Nezaket

Sözlerime peşin bir haksızlığı önleyerek başlayayım: Elbette herkes için geçerli değil bu söylediklerim. Aramızda sinyal kolunun bir süs olmadığını bilen, yaya geçidine adım atan bir insan gördüğünde ayağını gazdan çekip frene basacak vicdana ve zarafete sahip, trafiği bir güç gösterisi değil ortak bir yaşam alanı olarak gören çok değerli sürücüler var. Onların sabrı ve kurallara olan sadakati, bugün yollarda tamamen çıldırmamamızı sağlayan tek denge unsuru.

Fakat gelin görün ki direksiyonun başına geçince kişiliği buharlaşan, adeta metal bir zırhın içine girmiş gladyatör edasıyla gaza basan kitle, o ince ruhlu azınlığı her geçen gün yutuyor. Bir araba, dört teker ve maalesef sıfır nezaket…

Bugün yollarda en sık rastlanan manzara ne hız kuralları ne de şerit disiplini; düpedüz bir tahammülsüzlük karnavalı. Sarı ışık yanar yanmaz arkadan yükselen o kulak tırmalayıcı korna sesi, sanki saliseler içinde harekete geçilmezse dünyanın ekseni kayacakmış gibi bir panik yaratıyor. Sinyal vermek ise neredeyse bir taktik zaafı sayılıyor; şerit değiştirmek istediğini belli ettiğin an, yan şeritteki sürücünün gaza basıp o boşluğu kapatması milli bir refleks haline gelmiş durumda. "Yol vermek" fiili, dilimizden düşüp trafikte bir yenilgi, bir teslimiyet gibi algılanıyor.

En basit kural bile bir gurur meselesi haline geldi. Birbirimize bir araba boyu mesafe vermeyi, canımızdan bir parça vermekle karıştırıyoruz; göz göre göre yarışıyoruz. Oysa trafik, tek başına oynanan bir bilgisayar oyunu değil; milyonların aynı anda hareket ettiği bir senfoni olmak zorunda. Nota kaçıran herkes, bedelini tüm orkestraya ödetiyor.

Tabii bu karmaşanın faturasını tek başına sürücülere kesmek de haksızlık olur. Trafikte bir de "bana araba çarpmaz" dokunulmazlığıyla hareket eden yaya profili var. Kulağında kulaklıkla dünyadan kopmuş halde kör noktadan yola fırlayan, yeşil ışık yanan şeride adeta meydan okurcasına dalıp trafiği felç eden ya da canını  üç adımlık tembelliğe feda edenler de tablonun diğer parçası. Nezaket ve dikkat, sadece gaza basanın değil; adım atanın da taşımak zorunda olduğu bir erdem.

Yollarda her gün yaşanan binlerce kaza, aslında teknik bir arızadan ya da asfaltın azizliğinden kaynaklanmıyor. Çoğu zaman aşırı hızın arkasına saklanmış bir sabırsızlık, dikkatsizliğin arkasına gizlenmiş bir "bana bir şey olmaz" kibrinden çıkıyor. Kulağa hayat dersi gibi gelebilir ama bazı gerçekleri bıkmadan hatırlatmak gerekiyor: Trafik kuralları cezadan kaçmak için değil, sevdiklerimizin yanına tek parça halinde dönebilmemiz için var.

İşin mizahını yapıp geçebileceğimiz küçük sürtüşmeler bir yana, asıl yaramız vicdanın devre dışı kaldığı anlar. Bir ambulansın siren sesi duyulduğunda medeni dünyanın refleks olarak uyguladığı o meşhur fermuar sistemi bizde neden bir türlü tutmaz? Sol şerittekilerin sola, sağ şerittekilerin sağa yanaşıp ortada hayat kurtaracak tertemiz bir koridor açması bu kadar mı zor? Arkadan can derdiyle koşan bir ambulanstan yol çalmaya kalkan, açılan koridoru kendi şahsi çıkış yolu sanıp peşine takılan o zihniyete diyecek söz bulmak imkânsız. O siren sesinin içinde bir gün bizzat kendimizin ya da en sevdiklerimizin çaresizce nefes almaya çalışıyor olabileceği gerçeği, direksiyon başındaki kibrin gürültüsünde kaybolup gidiyor.

Bir makineye hükmetmek insanı güçlü kılmaz; ona hükmederken gösterdiği zarafet, sabır ve başkalarının yaşam hakkına duyduğu saygı insanı insan yapar. Bir dahaki sefere kontağı çevirdiğimizde veya kaldırımdan yola adım attığımızda unutmayalım: Altımızdaki metal yığını sadece bizi bir yerden bir yere götüren bir araçtır; karakterimizi, vicdanımızı ve insanlığımızı taşımak ise tamamen bizim tercihimizdir.