9'u 5 Geçe Başlayıp 9'u 6 Geçe Biten Samimiyet

Saat 9’u 5 geçiyor.

Siren sesleri yükseldiğinde herkes aynı hizaya giriyor, bakışlar aynı ciddiyetle kilitleniyor, sosyal medya akışları siyah beyaz fotoğraflarla ve kederli fon müzikleriyle dolup taşıyor. Yılda sadece bir kere tam altmış saniye boyunca toplumun üzerine mucizevi bir bilinç, sarsılmaz bir bağlılık ve derin bir hüzün çöküyor. 

Sonra saat 9’u 6 geçiyor.

Sirenler susuyor, korna sesleri yeniden küfürlerle karışıyor, siyah profillerin arkasındaki hayat kaldığı yerden devam ediyor. O büyük matem, yerini hızla günlük telaşa ve en kötüsü de koca bir boşluğa bırakıyor.

Bir fikri anlamak, bir devrimin hangi şartlar altında ve hangi akılla inşa edildiğini kavramak zahmet ister. Kitap kapağını açmak, araştırmak, öğrenmek, bilgi edinmek gerekir. Oysa ağlamak bedavadır; kederli bir video paylaşmak ise hiçbir çaba istemez.

Sözüm, o emaneti bir ömür omzunda taşıyanlara değil; geride kalan o gürültülü kalabalığa...

Bu kalabalığın hafızasını yoklasanız: Çanakkale’de Anafartalar Zaferi'nin hangi stratejiyle kazanıldığını, Sakarya Meydan Muharebesi'ndeki 'Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır' emrinin askeri doktrini nasıl kökten değiştirdiğini, Lozan’da kapitülasyonların yırtılıp atılmasıyla bu milletin ekonomik bağımsızlığını nasıl geri kazandığından haberleri bile yoktur.

Atatürk’ün daha düne kadar tebaa olan bir topluma Medeni Kanun’la eşit yurttaş kimliği kazandırdığını; kadınlara Avrupa’nın çoğundan önce seçme ve seçilme hakkı tanıdığını iki cümleyle bile anlatamazlar. Sanayisi sıfırlanmış, ununu bile ithal eden bir enkazdan Sümerbank’ları, demiryollarını, uçak fabrikalarını ve Hıfzıssıhha Enstitüsü’nü çıkaran kalkınma aklını idrak edemezler.

Burada yazdıklarım, o akıl dolu seferberliğin sadece birkaçı. Tarihin sayfaları, bu topraklarda verilen daha nice sessiz ve büyük mücadeleyle dolu; ama zahmet edip okumayana hepsi yabancı.

Bu kalabalığa Atatürk'ün doğum ve ölüm tarihlerini sorsanız, belki de 10 Kasım dışında bir tarih söylemekte zorlanırlar. Ama konu siyah beyaz fotoğraf paylaşmaya ve cumhuriyet nöbetine soyunmaya gelince hepsi ilk sıradadır.

Bir de bunun yapay zekâ boyutu çıktı. Atatürk’le yan yana fotoğraflarını yapay zekâya hazırlatıp sosyal medya hesaplarında paylaşanlar da bu anma yarışına katıldı. Tarihi öğrenmeye, araştırmaya vakit bulamayanlar teknoloji sayesinde onunla aynı kareye girmeyi başardı. Allah akıl fikir versin.

Atatürk’ün miras bıraktığı şey ezberlenmiş kalıplar ya da yılda bir kez tüketilecek bir hüzün değil. O, 'Beni görmek demek mutlaka yüzümü görmek demek değildir; benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız bu kâfidir' derken tam da bu yüzeysellikten sakınmayı işaret ediyordu.

Mesele, siren çaldığında hazır ola geçmekle bitmiyor; asıl mesele o siren sustuktan sonra aklı, bilimi, liyakati ve çalışkanlığı hayatın neresine koyduğumuzla başlıyor.

10 Kasım bir vicdan aklama seansı, bir beğeni toplama festivali ya da altmış saniyelik bir tiyatro sahnesi değildir. Gerçek bir saygı duruşu bedenen değil, zihnen yapıldığında bir anlam taşır. 9’u 6 geçe buharlaşan sahte gösterileri bir kenara bırakın; bu ülkenin şekilci gözyaşlarına değil, okuyan, kavrayan ve üreten zihinlere ihtiyacı var.