Edebiyat ve Kültür Platformu
Şiir
Gönül Gurbet Ele Çıkma
Gönül gurbet ele çıkma
Yer eyler de yurd eyler
Aşkın yolu uzunluk dolu
Yâr eyler hicran eyler
Gönül der ki çıkayım yola
Bir taze sevdayı bula
Çıkma gönül zarar ola
Yer eyler de yurd eyler
Bir sevdaya tutulanın
Gözü düşer kanlı tasla
Naz eden yârsız kalanın
Yâr eyler hicran eyler
Gevherî söyler bu sözü
Aşk düşürür yola özü
Görmez oldu kanlı yüzü
Yer eyler de yurd eyler
Yer eyler de yurd eyler
Aşkın yolu uzunluk dolu
Yâr eyler hicran eyler
Gönül der ki çıkayım yola
Bir taze sevdayı bula
Çıkma gönül zarar ola
Yer eyler de yurd eyler
Bir sevdaya tutulanın
Gözü düşer kanlı tasla
Naz eden yârsız kalanın
Yâr eyler hicran eyler
Gevherî söyler bu sözü
Aşk düşürür yola özü
Görmez oldu kanlı yüzü
Yer eyler de yurd eyler
Edebi İnceleme
Gevherî’nin "gönle nasihat" türünden bir koşmasıdır. Halk şiirinde gönle yapılan nasihat (gönül kişisi, "ey gönül" hitabı) çok yaygındır; gönül ayrı bir kişi gibi tasavvur edilir, kendisine ders verilir, uyarılır.
"Gönül gurbet ele çıkma" mısrası, halk şiirinde gurbete çıkmanın ne kadar tehlikeli olduğunu söyleyen klasik bir uyarıdır. Gurbet hem ekonomik bir gerekliliktir hem de manevi bir tehlike — orada yer ve yurt edinme baskısı, asıl yâra ihanet anlamına gelebilir.
"Yâr eyler hicran eyler" söyleyişi, aşkın iki yüzünü özetler: hem yâri verir hem hicranı. Gevherî’nin sonda "Aşk düşürür yola özü" mısrası, aşkın insanı asıl benliğinden çıkarıp bilinmeyen yollara düşürdüğü görüşünü pekiştirir.