33  Sene  görev  yaptýðým  okullarda,  daha  sonra da  sosyal  medyada,  edebiyat  sitelerinde  defalarca  anlattým  Büyük  Taarruz  ve  Baþkumandanlýk  Meydan  Savaþýný. Beðenen   çok  oldu.  Nispeten  çok  daha  az  olmakla  birlikte  beðenmeyen  de  oldu. Ýþte  o  sebepledir  ki 30  Aðustos  2025’de  103.  Yýldönümünü kutlayacaðýmýz  Büyük  Taarruz  ve  Baþkomutanlýk  Savaþýný  bu  sene  ben  anlatmayacaðým.  O  savaþýn  baþkomutaný  olan  Mustafa  Kemal  Paþa,  hem  kalemiyle  hem  de  diliyle  bizzat  kendisi  anlatacak.

15-20 Ekim 1927 tarihlerinde Ulus'taki Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurul Salonunda gerçekleþen ve yerli ve yabancý basýn mensuplarýnýn da katýldýðý Cumhuriyet Halk Fýrkasýnýn Ýkinci Büyük Kurultayý'nda, altý gün boyunca ve toplamda 36 saat 33 dakikada  okuduðu  Nutukta  Mustafa  Kemal  Diyor  ki:

‘’Efendiler, düþman ordusunun cephe ve teþkilât durumu ile, ona karþý Batý Cephesi'ndeki kuvvetlerimizin esas olarak iki ordu halinde kurulup düzenlenmiþ olduðunu söylemiþtim. Öteden beri tasarlamýþ olduðumuz taarruz plânýmýzýn ana çizgilerini de arz edeyim:

Düþündüðümüz, ordularýmýzýn ana kuvvetlerini düþman cephesinin bir kanadýnda ve mümkün olduðu kadar dýþ kanadýnda toplayarak, bir imha meydan muharebesi vermekti. Bunun için elveriþli bulduðumuz durum, ana kuvvetlerimizi, düþmanýn Afyonkarahisar yakýnlarýnda bulunan sað kanat grubu, güneyinde ve Akarçay ile Dumlupýnar hizasýna kadar olan alanlarda toplamaktý. Düþmanýn en hassas ve önemli noktasý orasýydý. Çabuk ve kesin sonuç almak, düþmaný bu kanadýndan vurmakla mümkündü.

‘’Batý Cephesi Komutaný Ýsmet Paþa ve Genelkurmay Baþkaný Fevzi Paþa, bu bakýmdan gerektiði gibi bizzat incelemeler yapmýþlardý. Hareket ve taarruz plânýmýz çok önceden tespit edilmiþti.’’

‘’Konya'ya gelmiþ olan General Townshend'in isteði üzerine, kendisiyle görüþmek için, Ankara'dan hareket ederek 23 Temmuz 1922 akþamý Batý Cephesi Karargâhý'nýn bulunduðu Akþehir'e gittim. Savaþ plâný üzerinde görüþürken Genelkurmay Baþkaný'nýn da katýlmasýný uygun bulduk. Ben, 24 Temmuzda Konya'ya gittim. 27'sinde tekrar Akþehir'e gelmiþti. 27/28 Temmuz gecesi birlikte yaptýðýmýz görüþme sonunda, tespit edilmiþ olan plân gereðince taarruz etmek üzere, 15 Aðustosa kadar bütün hazýrlýklarýn tamamlanmasýna çalýþmayý kararlaþtýrdýk. ‘’

‘’28 Temmuz 1922 günü öðleden sonra yaptýrýlan bir futbol maçýný seyretmek bahanesiyle ordu komutanlarý ve bazý kolordu komutanlarý Akþehir'e çaðrýldý. 28/29 Temmuz gecesi genel olarak komutanlarýn taarruzla ilgili görüþlerini aldým.’’

30 Temmuz 1922 günü Genelkurmay Baþkaný ve Batý Cephesi Komutaný ile yeniden görüþerek taarruzun þeklini ve ayrýntýlarýný tespit ettik. Ankara'dan çaðýrdýðýmýz Millî Savunma Bakaný Kâzým Paþa da 1 Aðustos 1922 öðleden sonra Akþehir'e geldi. Ordu hazýrlýðýnýn tamamlanmasýnda Millî Savunma Bakanlýðý'na düþen iþler tespit edildi.’’

‘’Ordunun hazýrlýklarýnýn tamamlanmasýný ve taarruzun bir an önce yapýlmasýný emrettikten sonra tekrar Ankara'ya döndüm. Batý Cephesi Komutaný, 6 Aðustos 1922'de ordularýna gizli olarak taarruza hazýrlýk emri verdi. Genelkurmay Baþkaný ve Millî Savunma Bakaný Paþalar da Ankara'ya döndüler.’’

‘’Efendiler, taarruz için yeniden cepheye gitmeden önce, Ankara'da yapýlmasý gereken bazý iþler vardý. Daha taarruz emri verdiðimi Bakanlar Kurulu'na da açýkça bildirmemiþtim. Artýk onlara resmî olarak haber verme zamaný gelmiþti. Yaptýðýmýz bir toplantýda iç ve dýþ durumlarla ordunun durumunu görüþüp tartýþtýktan sonra, taarruz konusunda Bakanlar Kurulu ile görüþ birliðine vardýk.’’

Önemli bir konu daha vardý. Muhalifler ordunun çürüdüðünden, kýpýrdayacak durumda olmadýðýndan, böyle karanlýk ve belirsizlik içinde beklemenin sonucunun felâketten ibaret olacaðý yolundaki propagandalarýna alabildiðine hýz vermiþlerdi. Gerçi, Meclis'te bu düþünce akýmýnýn býraktýðý yankýlar, zaten düþmanlardan fazlasýyla gizlemek istediðim taarruz bakýmýndan yararlýydý. Fakat bu olumsuz propaganda en yakýn ve en inanmýþ kimseler üzerinde bile kötü etkisini göstermeye baþlamýþ, onlarda da kararsýzlýklar uyandýrmýþtý.’’

‘’Onlarý da yakýnda yapacaðým taarruz konusunda ve altý yedi gün içinde düþmanýn ana kuvvetlerini yeneceðime olan güvenim hususunda aydýnlatmayý ve yatýþtýrmayý gerekli buldum. Bunu da yaptýktan sonra Ankara'dan ayrýldým. Genelkurmay Baþkaný benden önce 13 Aðustos 1922'de cepheye gitmiþti.’’

‘’Ben birkaç gün sonra hareket ettim. Hareketimi belirli birkaç kiþi dýþýnda bütün Ankara'dan gizledim. Benim Ankara'dan ayrýlacaðýmý bilenler, burada imiþim gibi davranacaklardý. Hattâ gazetelerle benim Çankaya'da çay ziyafeti verdiðimi de ilân edeceklerdi. Bunu þüphesiz o vakitler iþitmiþsinizdir. Trenle hareket etmedim. Bir gece otomobille Tuz Çölü üzerinden Konya'ya gittim. Konya'ya hareketimi, telgrafla orada kimseye bildirmediðim gibi, Konya'ya varýr varmaz telgrafhaneyi kontrol altýna aldýrarak Konya'da bulunduðumun da hiçbir yere bildirilmemesini saðladým.’’

‘’20 Aðustos 1922 günü öðleden sonra saat 16.00'da Batý Cephesi Karargâhý'nda yani Akþehir'de bulunuyordum. Kýsa bir görüþmeden sonra 26 Aðustos 1922 sabahý düþmana taarruz için Cephe Komutaný'na emir verdim.’’

‘’20/21 Aðustos 1922 gecesi 1'inci ve 2'nci Ordu Komutanlarýný da Cephe Karargâhýna çaðýrdým. Genelkurmay Baþkaný ile Cephe Komutanýný da yanýmda bulundurarak, taarruzun nasýl yapýlacaðýný harita üzerinde kýsa bir savaþ oyunu þeklinde açýkladýktan sonra, Cephe Komutaný'na o gün vermiþ olduðum emri tekrarladým.’’

‘’Komutanlar harekete geçtiler. Taarruzumuz, strateji ve ayný zamanda bir taktik baskýn halinde yürütülecekti. Bunun gerçekleþtirilebilmesi için de kuvvetlerin yýðýnak ve hazýrlýklarýnýn gizli kalmasýna önem vermek gerekiyordu.’’

‘’Bu sebeple bütün yürüyüþler gece yapýlacak, birlikler gündüzleri köylerde ve aðaçlýklar altýnda dinleneceklerdi. Taarruz bölgesinde, yollarýn düzeltilmesi v.b. çalýþmalarla düþmanýn dikkatini çekmemek için diðer bazý bölgelerde de benzeri yanýltýcý hareketlerde bulunulacaktý.’’

 ‘’24 Aðustos 1922'de karargâhýmýzý Akþehir'den, taarruz cephesi gerisindeki Þuhut kasabasýna getirttik, 25 Aðustos 1922 sabahý da Þuhut'tan savaþý idare ettiðimiz Kocatepe'nin güneybatýsýndaki çadýrlý ordugâha naklettik. 26 Aðustos sabahý Kocatepe'de hazýr bulunuyorduk. Sabah saat 5.30'da topçu ateþimizle taarruz baþladý.’’

‘’Efendiler, 26/27 Aðustos günlerinde, yani iki gün içinde, düþmanýn Karahisar'ýn güneyinde 50 ve doðusunda 20, 30 kilometre uzunluðundaki müstahkem cephelerini düþürdük. Yenilen düþman ordusunun bütün kuvvetlerini, 30 Aðustosa kadar Aslýhanlar yöresinde kuþattýk.’’

‘’30 Aðustosta yaptýðýmýz savaþ sonunda (buna Baþkomutan Muharebesi adý verilmiþtir), düþmanýn ana kuvvetlerini yok ettik ve esir aldýk. Düþman ordusunun Baþkomutanlýðýný yapan General Trikopis de esirler arasýna girdi.’’

‘’Demek ki, tasarladýðýmýz kesin sonuç, beþ günde alýnmýþ oldu. 31 Aðustos 1922 günü ordularýmýz ana kuvvetleriyle Ýzmir'e doðru yol alýrken, diðer birlikleriyle de düþmanýn Eskiþehir ve kuzeyinde bulunan kuvvetlerini yenmek üzere ilerliyorlardý.’’