Tekrar Acilen Yürürlüğe Konması Gereken Kanun 1 Bölüm

TEKRAR ACİLEN YÜRÜRLÜĞE KONMASI GEREKEN KANUN 1. BÖLÜM

23 Nisan 1920’de açılan TBMM’de Milli Mücadele dönemi dediğimiz 1920-1922 Yılları arasında 365 Kanun çıkartılmış olup bu kanunların 111 tanesi ekonomik konularla ilgiliydi ve ilginçtir ki TBMM’den çıkan ilk kanun da 24 Nisan 1920’de yani meclisin açılışının ertesi gün çıkan Ağnam Resmi Kanunudur. Yani TBMM, Milli mücadeleye kaynak sağlamak amacıyla küçükbaş hayvanlardan( Koyun- keçi gibi ) alınan vergileri arttırmıştır. 

Bu kanun dışında Meclisin çıkardığı en önemli kanunlardan biri de ‘’ Düğünlerde Men-i İsrafat Kanunudur.’’ Yani Düğünlerde İsrafın Yasaklanması Kanunu.’’

Evet, düğünlerimizde maalesef oldukça aşırı israflar yapılıyordu ve bu durum Osmanlı Devletinin son zamanlarında oldukça dikkat çekici olmaya başlamıştı. 

Mesela 1831 Yılında Harput’tan taa padişah II. Mahmut’a kadar ulaşan bir şikayette Harput’ta Örfi hukuka göre 100-250 Kuruş arasında değişen Mehir parasının 800-1500 Kuruş arasında değişen başlık parasına dönüştüğünden şikayet edilmekte, Padişah da gönderdiği bir fermanla bu tür aşırılıkları yasakladığını bildirmekteydi.

Evet, II. Mahmut ‘’ Başlık da, aşırı mehir miktarı da tarafımdan yasaklanmıştır ‘’ dese de maalesef aynı şikayetler kendinden sonra da devam etmiş, mesela Sultan Abdülmecit döneminde 1844’de İzmit’ten padişaha kadar ulaşan bir şikayette ‘’ Bu aşırı düğün masrafları sebebiyle gençlerin evlenemediğinden, evlenemeyen gençlerin de fuhuş ve uygunsuz yaşamları seçtiğinden bahsedilmekte olduğundan padişah ‘’ Böyle durumlarda aileleri ikna edin. Aile ileri gelenleri ikna olmazlarsa yerel yöneticiler cezalandırsın ‘’ mealinde fermanlar göndererek meseleyi halletme yoluna gitmiştir. 

Ancak alınan tüm tedbirlere ve konulan tüm yasaklara rağmen düğünlerde israfın önüne geçilemediğinden 1872 Yılında Sultan Abdülaziz döneminde “İzdivâc ve Tenâküh Maddesi Hakkında Tenbîhatı Hâvî İ’lânnâme” adlı bir yasa yayınlanmıştır . İlannâmede, evlenmenin insanlığın gereklerinden biri olduğu, bütün dinlerde evlenme akdini kolaylaştırmakla ilgili hükümler yer aldığı, ancak buna rağmen daha sonradan evlenme ile ilgili abartılı geleneklerin ortaya çıktığı vurgulanmıştır. Yasada, düğünlerde yapılan masrafların israf nedeniyle dinen de uygun olmadığı dile getirilmiştir. 

Öte yandan düğünlerde israf hususu basına da yansımıştır. Bu meyanda israfın önüne geçilmesi için çeşitli yazılar kaleme alınmıştır. Örneğin Kadın Dergisi’nde “Bizde Düğünler” başlığıyla yayınlanan yazıda şarkta ve özellikle Müslümanlar arasında düğünün, bir gösteriş unsuru olduğu, ailenin asaleti ve gururu olarak görüldüğü, özellikle şehirlerde Avrupa’nın ipekli kumaşlarının, pırlantalarının, mobilyalarının ve diğer süs ve ziynetlerin birbiriyle rekabet etmek için gösterildiği, köylerde ise daha farklı bir tarzda ancak yine kişilerin gururunu memnun edecek düğünler tertip edildiği ifade edilmiş ve söz konusu durum eleştirilmiştir.

Birçok ailenin düğün yapma yüzünden maddi sıkıntıya girdiği, elde bulunan sermayeyi de “dosta düşmana karşı” hoş görünmek için harcadığı belirtilmiştir.

Devlet’ten düğünlere bir standart getirilmesi istenmiştir ama öyle görülmektedir ki uzun süren savaş yıllarında bile [ 93 Harbi(1877-1878 Osmanlı- Rus Savaşı), Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşı ve I. Dünya Savaşı ] maalesef bu çok aşırı masraflı düğün geleneğinden vazgeçilmemiştir. Nitekim 1919 Yılında İ’tisam Dergisi yazarlarından Mehmet Fevzi düğünlerde yapılan israfın en tehlikeli dertlerden birisi olduğu, düğünlerde para sarf etmenin bir şeref olarak addedildiği, düğün masrafları için hayvanını ve tarlasını satanların oldukça fazla olduğu dile getirilmiştir. Sahip oldukları birikimi düğün için harcayan çoğu ailenin sefalet içine düştüğü, bu durumun dinen de yasak olduğu vurgulanmıştır.

Kısaca özetleyecek olursak Osmanlı Devleti düğünlerdeki israfın önüne geçme konusunda bir başarı sağlayamamıştır.

******

Düğünlerde aşırı israf konusu 23 Nisan 1920’de açılan TBMM’nin de ivedilikle ele aldığı bir konu olmuştur. Nitekim konu Trabzon Mebusu Hüsrev Bey’in 1 Haziren 1920’de TBMM’ye sunduğu takrirle gündeme gelmiştir. 

Hüsrev Bey meclise sunduğu takririnde ( Önerge ) Şöyle diyordu:

“Köylümüz düğün yüzünden pek perişan oluyor. Saadet ocağı diye kurulan aile düğün isrâfatı yüzünden borç içinde kalıyor. Ailenin sonu sefalete varıyor. Köylüler, Hükümet-i milliyemizden bu isrâfatın önüne geçecek evâmirin(emirlerin ) isdârını( Çıkarılmasını ) bekliyor.

………….bu hale karşı Büyük Millet Meclisinin bir karar vermesi pek lâzımdır. Meselâ kına gecesi, içkili, çalgılı davetler , cihaz(çeyiz ) asmak, teşhir etmek, düğün bohçaları, hediye takdimi, cihaz tedariki için mal ve mülk satmak, borç etmek araba alayları gibi isrâfatın men’i(yasaklanması ) ve fukaranın rencide olmaması için vakti hali olanlara bile müsaade olunmaması, nikâhın bir zaruret-i elime( Elem verici zorunluluk ) karşısında erkeğin menkûhesini( nikahlı karısını ) boşayamayacak kadar yüksek, fahiş olmasına şeran mesağ( izin ) verilmemesi için icabına tevessül olunmasını teklif eylerim”.

Sonra ne oldu? 

Gelecek bölümde inşallah.