COÐRAFYA DEÐÝL KÜLTÜR KADERDÝR.

Son on yýllarýn meþhur bir cümlesi de biliyorsunuz: “Coðrafya kaderdir.” Cümlesidir. Coðrafya yaþanýlan yerdir, bölgedir. Bu cümleye tamam dersek bazý gerçekleri inkar etmiþ olmaz mýyýz?

Atalarýmýz Orta Asya’dan Anadolu’ya geldiklerinde coðrafya deðiþti. Ama kimlikleri deðiþmedi. Anadolu’dan Avrupa’ya geçtiklerinde coðrafyalarý deðiþti. Ama kimlikleri deðiþmedi. Anatolia’ya Anadolu yapan atalarýmýzýn kültürüydü. Mesela atalarýmýz gerek Anadolu’da gerekse balkanlarda fethettikleri yerlerde yerli halka katliam yapmadýlar. O tarihlerde Avrupa’da böyle bir gelenek vardý: Savaþla alýnan yerlerdeki insanlarýn caný malý ve ýrzý Yöneticiye aitti. Hoca Firuz Bey/Paþa 1392 yýlýnda Vidin kalesini fethetti ve her hangi bir katliam yapmadý. 100 kiþilik bir müfreze býrakýp geri döndü. Vidin kalesi Fetret devrinde Macarlar tarafýndan alýnýnca kaledeki müfreze Macarlar tarafýndan katledildi. 1350- 1400 arasýnda Avrupa’nýn büyük bölümü Osmanlý ordularý tarafýndan fethedilmiþti ve yerli halka hiçbir þekilde katliam yapýlmadý. 1820 li yýllardaki bulgar ve yunan isyanlarýnda tam bir yýkým ve katliam yaþandý. Atalarýmýz Müslüman olduklarý için için katledildiler. Arþivler yakýldý. Avrupalýlar da kültürlerinin gereðini yaptýlar. Atalarýmýz o coðrafyanýn gereðini yapsalardý bu gün Bulgaristan, Yunanistan, Sýrbistan ve Arnavutluk adýnda devletler, insanlar ve diller olmazdý.   

The Dirty On Clean kitabýnýn yazarý Catherin Ashenburg’a göre “ Ne yazýk ki Müslümanlarýn hamam ve temizlenme geleneði Ýspanya’da yerleþemedi. Bunun sebeplerinden biri, Ýspanyollarýn Müslümanlardan pek hoþlanmamasý ve onlarý taklit etmek istememesiydi. Endülüs Emevi devletinin yýkýlmasýndan sonra Ýspanya’daki Müslüman hamamlarýnýn tamamý ya yýkýldý veya kaderine terk edildi.” (Derin Tarih Dergisi 2015)      

Hafýzamda baþka bir konu daha var. Yýllar önce, çalýþtýðým köydeki kütüphane de Türk Edebiyatý dergilerinin birinde okumuþtum. Yüz yýllar önce Hollanda’da þöyle bir gelenek varmýþ: Eve aðýr bir misafir geldiðinde, evin hanýmý veya kýzlarý misafire ikram edilirmiþ. Bir gelenek olarak bunu yapmayanlar ayýplanýrmýþ.  

Tarihçi Yýlmaz Öztuna bir makalesinde 1919 yýlýnda bir Hollandalý ve bir ingilizin dünya nüfusunun % 10 unu sömürdüðünü yazdý.

Cengiz Han Orta Asyalý’ydý. Yaþadýðý dönemde dünya nüfusunun % 10 unu (40 milyon) katletmiþti. Bunlarýn içinde çok sayýda Müslüman vardý. Ýlhanlý bürokratý Hamdullah Müstevfiyi Kazvini’ye göre:   “Dünya eðer bin yýl hiç zarar görmeden kalsa Moðol istilasýnýn zararlarýný telafi etmek ve vaziyeti eski haline getirmek mümkün olmayacaktýr.” (Osman Özgüdenli Yedikýta dergisi Mart 2015)

Cengiz Han’ýn torunu Gazan Mahmud Han ise devasa bir külliye inþa ettirmiþti. (Þenbi Gazan)

SON SÖZ COÐRAFYA DEÐÝL KÜLTÜR KADERDÝR. HERKES KÜLTÜRÜNÜN, TOPLUMSAL HAFIZASININ GEREÐÝNÝ YAPAR. VESSELAM