Kültür Kaderdir

COĞRAFYA DEĞİL KÜLTÜR KADERDİR.

Son on yılların meşhur bir cümlesi de biliyorsunuz: “Coğrafya kaderdir.” Cümlesidir. Coğrafya yaşanılan yerdir, bölgedir. Bu cümleye tamam dersek bazı gerçekleri inkar etmiş olmaz mıyız?

Atalarımız Orta Asya’dan Anadolu’ya geldiklerinde coğrafya değişti. Ama kimlikleri değişmedi. Anadolu’dan Avrupa’ya geçtiklerinde coğrafyaları değişti. Ama kimlikleri değişmedi. Anatolia’ya Anadolu yapan atalarımızın kültürüydü. Mesela atalarımız gerek Anadolu’da gerekse balkanlarda fethettikleri yerlerde yerli halka katliam yapmadılar. O tarihlerde Avrupa’da böyle bir gelenek vardı: Savaşla alınan yerlerdeki insanların canı malı ve ırzı Yöneticiye aitti. Hoca Firuz Bey/Paşa 1392 yılında Vidin kalesini fethetti ve her hangi bir katliam yapmadı. 100 kişilik bir müfreze bırakıp geri döndü. Vidin kalesi Fetret devrinde Macarlar tarafından alınınca kaledeki müfreze Macarlar tarafından katledildi. 1350- 1400 arasında Avrupa’nın büyük bölümü Osmanlı orduları tarafından fethedilmişti ve yerli halka hiçbir şekilde katliam yapılmadı. 1820 li yıllardaki bulgar ve yunan isyanlarında tam bir yıkım ve katliam yaşandı. Atalarımız Müslüman oldukları için için katledildiler. Arşivler yakıldı. Avrupalılar da kültürlerinin gereğini yaptılar. Atalarımız o coğrafyanın gereğini yapsalardı bu gün Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Arnavutluk adında devletler, insanlar ve diller olmazdı.   

The Dirty On Clean kitabının yazarı Catherin Ashenburg’a göre “ Ne yazık ki Müslümanların hamam ve temizlenme geleneği İspanya’da yerleşemedi. Bunun sebeplerinden biri, İspanyolların Müslümanlardan pek hoşlanmaması ve onları taklit etmek istememesiydi. Endülüs Emevi devletinin yıkılmasından sonra İspanya’daki Müslüman hamamlarının tamamı ya yıkıldı veya kaderine terk edildi.” (Derin Tarih Dergisi 2015)      

Hafızamda başka bir konu daha var. Yıllar önce, çalıştığım köydeki kütüphane de Türk Edebiyatı dergilerinin birinde okumuştum. Yüz yıllar önce Hollanda’da şöyle bir gelenek varmış: Eve ağır bir misafir geldiğinde, evin hanımı veya kızları misafire ikram edilirmiş. Bir gelenek olarak bunu yapmayanlar ayıplanırmış.  

Tarihçi Yılmaz Öztuna bir makalesinde 1919 yılında bir Hollandalı ve bir ingilizin dünya nüfusunun % 10 unu sömürdüğünü yazdı.

Cengiz Han Orta Asyalı’ydı. Yaşadığı dönemde dünya nüfusunun % 10 unu (40 milyon) katletmişti. Bunların içinde çok sayıda Müslüman vardı. İlhanlı bürokratı Hamdullah Müstevfiyi Kazvini’ye göre:   “Dünya eğer bin yıl hiç zarar görmeden kalsa Moğol istilasının zararlarını telafi etmek ve vaziyeti eski haline getirmek mümkün olmayacaktır.” (Osman Özgüdenli Yedikıta dergisi Mart 2015)

Cengiz Han’ın torunu Gazan Mahmud Han ise devasa bir külliye inşa ettirmişti. (Şenbi Gazan)

SON SÖZ COĞRAFYA DEĞİL KÜLTÜR KADERDİR. HERKES KÜLTÜRÜNÜN, TOPLUMSAL HAFIZASININ GEREĞİNİ YAPAR. VESSELAM