Navigasyon Savaşları Ve Sarı Ananın İzinde

Navigasyon Savaşları ve Sarı Ana’nın İzinde

13 Ekim 2026

Engin’le bir türlü anlaşamıyoruz. Neyse ki sonunda haklı olduğumu ispatlıyorum. Sağ olsun Akıllı Bıdık! İclâl’le Murat Bey, Sarı Ana Türbesi’ne gitmişler; bize de kısaca bahsettiler. Madem öyle, hadi şimdi biz de oraya gidelim dedik. Yine konumu açtık, yine yakınmış diye sevindik. İnsan plansız hareket edince ister istemez geriliyor. Bir de yol tarifleri birbirini tutmayınca işin tadı kaçıyor. Benim Akıllı Bıdık başka, Engin’in bacısı başka yön gösteriyor. İkisi de kendinden emin, bir tek direksiyon başındaki Kara Kaşlım şaşkın!

Önce benim gösterdiğim yöne doğru gittik. Bulamayınca Sarı Ana Mahallesi Muhtarlığı’na soralım, dedim. Kara Kaşlım da bu kez itiraz etmeden gitti, sağ olsun. Dönüşte muhtarın kadın olduğunu söyledi. Ardından da kendi gösterdiği yönün doğru olduğunu öğrenince bir gururlandı, bir gururlandı! Meğer mesele yalnızca türbeyi bulmak değilmiş; bacısının verdiği yol tarifine güvenmekte de haklı olduğunu kanıtlamak gerekiyormuş. Benim haklı çıkmam ayrı, onun bacısıyla gururlanması ayrı bir meseleydi. Bizim yolculuklarda bazen gidilecek yerden çok, kimin tarifinin doğru çıktığı önem kazanıyor galiba.

Yine hikâyeler karşımdaydı. Sağ olsun Akıllı Bıdık, Sarı Ana hakkında merak ettiğim ne varsa önüme sermişti. Zaman içinde değişikliğe uğramış türbeye girmeden önce hikâyesini okuyorum, fotoğraflarımızı çekiyoruz. Sonra içeri girip videoya da alıyorum. Kayınvalidem iki rekât namaz kılıp duasını ediyor. Ben ise Sarı Ana’yla karşılıklı sohbete dalmışım; lafı dönüp dolaştırıp Kanuni Sultan Süleyman’a getiriyorum.

Rivayete göre, Kanuni 1522 yılında Rodos Seferi’ne çıkmadan önce Marmaris’e geldiğinde, yörede iyiliği ve hoşgörüsüyle tanınan Sarı Ana’yı ziyaret etmiş. Sarı Ana’nın elinde, askerlerine ikram edebileceği tek bir ineği varmış. İneğini sağarak elde ettiği sütle Kanuni’nin ordusunu doyurduğu anlatılır. Sütün nasıl olup da bu kadar çok askere yettiğine şaşıran Kanuni, Sarı Ana’nın olağanüstü bir berekete sahip olduğuna inanmış.

Hikâyenin bir başka bölümünde Kanuni, Rodos’u fethedip edemeyeceğini sorar. Sarı Ana’nın cevabı ise yalnızca zaferle ilgili değildir; askerin başkasının malına göz dikmemesi gerektiğini de hatırlatır. Rivayete göre askerlerin torbalarında Marmaris’in bahçelerinden izinsiz toplanmış armutlar bulunursa sefere götürülmemelerini ister. Kanuni askerlerini kontrol ettirir; torbasında armut çıkanlar geride bırakılır. Böylece Sarı Ana’nın öğüdü, zaferin yanında kul hakkına dikkat etmenin de önemini anlatan bir hikâyeye dönüşür.

Tarihî kaynaklarda Sarı Ana’nın hayatına ilişkin kesin bilgiler bulunmasa da halkın hafızasında Kanuni’nin Rodos Seferi’yle birlikte yaşamaya devam ediyor. Belki de onu yüzyıllardır unutturmayan, yalnızca kerametleri değil, iyiliği, bereketi ve dürüstlüğü öne çıkaran bu anlatılardır.

Ben de türbenin içinde bunları düşünürken Kanuni’nin Marmaris’e gelişini, Rodos Seferi’ni ve Sarı Ana’nın halk arasında dilden dile aktarılan hikâyesini zihnimde birleştiriyorum. Kayınvalidem duasını ediyor, ben tarihî merakımın peşinde dolaşıyorum. Aynı mekândayız ama herkesin gönlünden geçen başka. Yolculuk dediğin de biraz böyle değil mi? Aynı yola çıkıp aynı yerlere uğrasak bile herkes kendi hikâyesini biriktiriyor.

H. Çiğdem Deniz