Ýnsanýn seçtiði yol kadar, seçtiði yol arkadaþý da önemlidir. Çünkü birlikte her yürüyüþ bir iz býrakýr; o iz, sonunda insaný bir safýn içine yazar. Dolayýsýyla yoldaþlýk bir akýbet meselesidir.

Ýnsan zannettiði kadar baðýmsýz bir varlýk deðildir. Yoldaþlýk, zamanla benliðe sirayet eder. Ayný sofraya oturduðun, ayný dili konuþtuðun, ayný þakaya güldüðün insanlar; fark ettirmeden bakýþýný, ölçünü, hatta vicdan terazini deðiþtirir.

Baþlangýçta taviz küçüktür: Bir susuþ, bir görmezden geliþ, “Þimdi sýrasý deðil” denilen bir itiraz… Sonra o susuþlar alýþkanlýk olur. Ýtiraz etmek aðýr gelmeye baþlar. Yanlýþ normalleþir, çarpýk olan makul görünür. Ýþte tam burada yol kaybolur. Çünkü yol, yalnýzca gidilen istikamet deðil; hangi deðerlerle gidildiðidir.

Ýlkesizliðin en sinsi tarafý, insaný bir anda deðil, adým adým kaybetmesidir. Kendi doðrularýný savunmak “uyumsuzluk”, hakký dile getirmek “fazlalýk”, adaleti hatýrlatmak “rahatsýzlýk” sayýlmaya baþlandýðýnda kiþi önce susmayý seçer. Sonra suskunluðu savunur. En sonunda da suskunluðunu doðru zanneder. Böylece insan kendini kaybeder; çünkü kendini ayakta tutan ahlâki omurga kýrýlmýþtýr.

Dünya yolculuðunda kaybolmak telafi edilebilir sanýlýr. “Sonra toparlarým” denir. Oysa ahiret bilinciyle bakýldýðýnda mesele çok daha ciddidir. Zira insan, kiminle yürüdüyse onunla haþrolur. Kimin izini takip ettiyse onun safýnda yazýlýr. Bu yüzden yanlýþ yoldaþlýk, sadece dünyada yön kaybý deðil ahirette hesap kaybý riskidir.

Bir zamanlar farklý þehirlerde ve farklý çevrelerde yaþayan ama telefonda uzun sohbetler ettiðimiz, kendimce uyardýðýmda ibadetlerini yerine getirmek için emekliliðini bekleyen çocukluk arkadaþým geldi hatýrýma. Hayatýn henüz önünde olduðunu sanýyordu; planlarý yarýna yazýlmýþtý. Ama bir gün sadece baþ aðrýsý þikâyetiyle hastaneye gitti… Ve üç ay sonra, ayný hastaneden bir veda ile çýktý. Ýþte hayat, bu kadar ince bir çizgi üzerinde yürüyor, Allah rahmet etsin… Tutunduðumuz her þey bir anda yarým kalabiliyor. O yüzden hayatý, önemli bazý þeyleri erteleyecek ve yarýna býrakacak kadar uzun sanmayalým. Çünkü bazen bir ömür üç aya sýðar, bazen de bir vedaya…

Hakikatle baðý zayýf, adaletle mesafeli, menfaati ölçü edinenlerle kurulan yakýnlýk kalbi aðýrlaþtýrýr, vicdaný köreltir. Ýnsan bir süre sonra yanlýþta rahatsýzlýk hissetmemeye baþlar. En tehlikelisi de budur: Günahýn deðil, günaha alýþmanýn verdiði kayýp. Çünkü kalbin alarmý sustuðunda, insan hâlâ yürüyor gibi görünür ama artýk hakikate deðil, kalabalýða doðru yürüyordur.

Hakikatin deðeri ise onu kaç kiþinin savunduðuyla deðil; ne kadar doðru olduðuyla ölçülür. Ýnsan bazen çoðunluðun gittiði yoldan ayrýlýp yalnýz kalabilir; fakat doðru, kalabalýða göre yön deðiþtirmez. Bu yüzden azýnlýkta kalmak bir kayýp deðil, çoðu zaman bir imtihandýr. Allah kulundan kusursuzluk deðil, samimiyet ve istikamet ister. Hata yapabiliriz, eksik kalabiliriz; ama önemli olan her seferinde doðruya yönelmek ve onun yanýnda durmaktýr. Çünkü deðerli olan, kusursuz olmak deðil; kalbini doðruda tutabilmektir.

Bu yüzden yol arkadaþlýðý bir tercih deðil, bir sorumluluktur. Her birlikte yürüyüþ, insanýn ahiretine atýlmýþ bir adýmdýr. Yanlýþ yoldaþla yürüyen, doðru yolda bile olsa sapar. Ve ahirette en aðýr piþmanlýk, “Ben böyle deðildim” cümlesinin artýk hiçbir þeyi deðiþtirmediði andýr.

Ýnsan sevdiðiyle, yürüdüðüyle, saf tuttuðuyla beraber anýlacaktýr. Dünya hayatýnda “uyum” adýna susulan ya da yüz çevrilen her hakikat, ahirette insanýn karþýsýna bir yük olarak çýkar.

Yol uzun, kalabalýk çok; ama hakikat yalnýzdýr. Onunla yürümeyi göze alamayan, sonunda kalabalýklar içinde hesabýný tek baþýna verir.

Kýsacasý; deðerleri ve ilkeleri seninle ayný olmayanlarla yürümek, baþta yalnýzca “idare etmek” gibi görünürken, zamanla idrak kaybýna dönüþür.

Deðerlerinle yürümediðin bir yol, seni hedefe ulaþtýrmaz; yalnýzca daha uzaða sürükler. Ve insan en çok da, fark etmeden kaybettiklerinden hesaba çekilir.

O gün hiç kimse, deðerleri olmayan birinin gölgesinde kaybolmuþ kimliðini geri alamaz.

Deðer mi?

Elif E. Bayraktar

Yeni Dünya/Hanýmefendi Dergisi, Nisan